Making Bible Study Easy for everyoneEnglish • Hiligaynon
Back to Daniel
Verse-by-Verse Bible Study

Daniel 1

The prophets

These are the original teaching notes from this passage.

Introduction…

  • Ang bug-os nga katuyu-an sang Dios
    • Amon handom nga itudlo ang kabug-usan sang Biblia..
    • Binuhatan 20:27- "Kay wala gid ako sing may gintago sa inyo parte sa bug-os nga katuyu-an kag plano sang Dios."
    • Natapos na naton ang libro sang Ezekiel – ang ikatatlo kag Libro sang Propesiya sa Daan nga Kasugtanan…
    • Ang Daniel amo ang ika 27th nga libro sa Daan nga Kasugtanan – kag ikaapat sa 16 ka Libro sang Propesiya sa Daan nga Kasugtanan…
    • Ang mga propeta..
    • 1st– Sin-o ang mga propeta…
      • Ang mga propeta sang Israel ginpadala sang Ginoo sa pagtawag sa mga Israelinhon nga maghinulsol..
      • Una sa tanan- paagi sa pagtudlo sang Pulong sang Ginoo…
      • Kay tungod paagi sa Pulong may ara sang pagsabdong – kag nagapakita sang aton makasasala nga kinaugali..
      • Pareho sa mga tawo subong- ang Israelinhon nagapinsar nga MAAYO sila nga TAWO..
      • Wala nila nakita ang sala sa pagsimba sa dios dios/ seksuwal nga immoralidad..
      • Kay tungod wala nila marealisar ang talaksan sang pagkamatarong nga ginapatuman sang Ginoo..
      • Gani ang mga propeta nag-abot para iwali sa ila ang Pulong sang Ginoo – ipakita sa ila nga kinahanglan nila maghinulsol!
      • Pero may ara man sang mga Propeta nga nagatagna kon ano ang palaabuton..
      • Indi tungod gusto sang Ginoo nga makabalo ang Iya mga katawhan sang matabo sa palaabuton…
      • Kay kon mag-abot ang palaabuton – mahibaluan sang mga tawo nga nahibaluan na daan sang Ginoo ang matabo…
      • Kay tungod ang Dios lang ang makakita sang katapusan halin sa ginsuguran…
      • Ang mga propesiya sa Biblia amo ang marka sang Iya kamot nga nagapamatuod nga Siya ang nagsulat sang Pulong!
      • Isaias 46:9-10– "Dumduma man ninyo ang akon ginhimo sang una nga panahon. Ako lang ang Dios kag wala na sing iban pa nga pareho sa akon. Sa umpisa pa lang ginpahayag ko na kon ano ang matabo.Matuman gid ang akon mga plano; himuon ko ang tanan nga akon nagustuhan."
    • 2nd – The 3 periods of the prophets…
    • 2nd– Ang 3 ka tion sang mga propeta…
      • Ang pagtunga sang Ginharian…
      • 930 B.C. – Pagkatapos sang kamatayon ni Solomon ang Ginharian sang Israel natunga sa duwa..
      • Ang sa Aminhan 10 ka mga tribo – ginatawag nga Israel – nga ginapangunahan ni Jeroboam..
      • Judah and Benjamin – called Judah – ruled at first by Rehoboam…
      • Juda kag si Benjamin – ginatawag nga Juda- ginapangunahan ni Rehoboam..
      • Ang Israel indi magbalik liwat bilang isa ka nasyon asta sang 1948– Ezekiel 37:21-22
      • 40 ka mga Hari ang magagahom sa duwa ka mga ginharian – 20 sa Israel/ kag 20 man sa Juda..
      • Amo ini ang tion sang kasaysayan sang Israel sa nga natun-an naton sa I kag II Hari/ II Cronica..
      • Kalabanan sa mga propeta nagsulat sa tion ni – Isaias/ Jona / Micas luwas lang sa iban….
      • Kag natapos ini sa Diaspora – 722 B.C. – ang pagkalaglag sang Aminhan nga Kaharian…
      • Kag sang 586 B.C. – sang ginbihag sang Babilonia ang bagatnan nga Kaharian sa sulod sang 70 ka tuig!
      • Ang pagkabihag sang Babilonia…
      • May ara sang 3 ka pagpanalakay ang Jerusalem paagi kay Haring Nebucadnezzar sang Babilonia..
      • Ang una natabo sang 605 B.C. (Jehoyakim) – sang si Daniel ginbihag…
      • Ang ikaduwa natabo sang 597 B.C. (Jehoyachin) – sang si Ezekiel ginbihag…
      • Ang katapusan nga pagpanalakay sang 586 B.C. (Zedekiah) – nagdala sang kagulub-an sang templo kag pagsakop!
      • Natabo ang ini nga pagsakop sang ginsulat ang Jeremiah / Ezekiel/kag Daniel!
      • Ang Ginharian pagkatapos sang pagkabihag…
      • 536 B.C – nagbalik ang mga Judio – sa pagtuman sang gintagna ni Jeremiah 29:10!
      • The captives returned to Judah in 3 waves – Zerubbabel / Ezra / Nehemiah…
      • Ang pagbihag nagbalik sa Judah sa 3 ka mga tawo – Zerubabel / Ezra / Nehemiah…
      • Amo ini nga tion sang si propeta Haggai / Zechariah / kag si Malakai nagpangtagna…
    • Ang libro sang daniel- 5 ka butang..
    • 1st – Sin-o ang nagsulat sang libro nga daniel..
      • It turns out there is quite a lot of modern scholarship that casts doubt on the authorship…
      • Madamo sang mga modern scholarship ang nagaduda sa nagsulat..
      • The dilemma for them comes in the incredible accuracy of the prophecies of Daniel…
      • Ang kasugtanan para sa ila naghalin sa indi mapatihan nga pagkasibo sang mga gintagna ni Daniel..
      • He laid out all the major gentile powers from Babylon / Medo-Persia / Greece / to Rome!
      • Iya ginplastar ang tanan nga mga dalagko nga paggahom halin sa Babilonia/ Medo- Persia/ asta sa Rome!
      • They argue there is no way it could have been written during the 70 year Captivity!
      • Nagabaisay sila nga wala na sang iban nga nagsulat sa tion sang 70 ka tuig sang pagbihag!
      • Instead they view the last 6 chapters as a compiled work from the time of the Maccabees
      • Sa baylo ila ginatamod ang katapusan nga 6 ka chapters bilang pagtipon sang sinulatan nga halin sa tion ni Maccabees!
      • Yet Daniel credits himself as the author – Daniel 8:1 / 8:15 / 8:27 / 9:2 / 10:2/ 10:7
      • Pero is Daniel nagpadungog sang iya kaugalingon bilang nagsulat sang- Daniel 8:1 / 8:15 / 8:27 / 9:2 / 10:2/ 10:7
      • More importantly – Jesus event credits Daniel as the author – Matthew 24:15
      • Kag ang pinaka importante- ang mga ihitabo kay Jesus ginapadunggan si Daniel nga amo ang nagsulat– Mateo 24:15
    • 2nd – The theme of the book is the sovereignty of God…
    • 2nd– Ang tema sang Libro amo ang pagkasoberno sang Ginoo…
      • We see God is sovereign over His people – protecting them from fire / and from the lions den…
      • Aton makita nga ang Ginoo ang nagadumala sang Iya mga katawhan/ nagaprotekta sa ila sa kalyo/ kag halin sa buho sang mga lion..
      • We see God is sovereign over all kingdoms of this world – till the very end…
      • Aton makita nga ang Ginoo ang nagadumala sa tanan nga mga ginharian- hasta sa katapusan…
      • We see that nothing happens apart from His purposes / and His plans!
      • Aton makita nga wala sang natabo bahin nga halin sa Iya mga tinutyu/ kag sa Iya mga plano!
      • Hulubaton 21:1- “Ang taguipusuon sang hari ara sa mga kamot sang Dios- Himuon Niya kon ano ang Iya ginapangabay.
      • This is a VERY encouraging message – especially in light of the upcoming election…
      • Amo ini ang PINAKA makagalanyat nga mensahi- labi nagid sa palaabuton nga eleksiyon..
      • Even when life seems uncertain – we can be confident ultimately God is in control!
      • Bisan ang aton kabuhi wala sing pat-od- may ara kita sang kaisog nga ang Ginoo ang nagakontrolar sang tanan !
    • 3rd – When was the book written – the exile prophets…
    • 3rd– Sang san-o ginsulat ang libro- ang pagbihag sang mga propeta..
      • Jeremiah was the prophet to Judah – writing from Jerusalem…
      • Si Jeremiah amo ang propeta ni Juda- nasulat halin sa Jerusalem..
      • Ezekiel was the prophet to Judah – writing from the Babylonian captivity…
      • Si Ezekiel amo ang propeta ni Juda- nasulat halin sa pagbihag sang mga Babilonian..
      • Daniel was the prophet to the Gentiles (nations) – writing from Babylon!
      • Si Daniel amo ang propeta sang mga Gentile( nasyon)- nasulat halin sa Babilonia!
      • Written in the later years of his life – he lived to be around 90 – until after the fall of Babylon
      • Ini ginsulat sang pagligad sang pila ka tuig sang iya nga kabuhi- siya nagkabuhi sang 90 ka tuig- hasta sang pagkalaglag sang Babilonia
    • 4th – The importance of Daniel…
    • 4rt- Ang importansiya ni Daniel..
      • The prophetic influence of the book of Daniel cannot be overstated…
      • Ang matagnaon nga pag impluwesiya sang libro nga Daniel indi …
      • The book of Daniel is to the Old Testament / what the book of Revelation if to the NT!
      • Ang Libro nga Daniel amo ang Old Testament/ kon ano ang Libro nga pahayag sa NT!
      • The timeline given in Daniel 9:24-27 – is the outline for the entire book of Revelation!
      • Ang timeline ginhatag sa Daniel 9:24-27- amo ang kaundan sa bilog nga libro sang pahayag!
    • 5th – The division of the book…
    • 5th– Ang pagtunga sang libro..
      • The book of Daniel is broken up into 2 very simple divisions…
      • Ang libro nga Daniel natunga sa 2 ka mas simple nga mga pagtunga..
      • The first half the book – chapters 1 to 6 – deals with the life of Daniel…
      • Ang nahauna nga katunga sang libro- chapter 1 asta sa 16- sa pag atubang sang kabuhi ni Daniel..
      • The second half of the book – chapters 7-12 – deals with the prophesies of Daniel
      • Ang ikaduwa nga katunga sang libro- chapters 7-12- sa pag atubang sang mga propesiya ni Daniel!
    • No Compromise… (3 things)
    • wala sang pagkompromiso-..( 3 ka mga butang)
    • Indoctrination
    • Pagdoktrina
    • There is a lot of emphasis in our culture today on being politically correct…
    • Kadamo sang mga pagpa-athag sa aton kultura subong nga kombasihan naton sa politiko nga apeto intyakto…
    • If we do not tow the line / agree with the common view – we are a bigot / bad person!
    • Kon indi naton sundon ang agi/ nga magsang-ayon sang kabilugan nga pagtan-aw- kita mga dungol/ kag malain nga tawo!
    • In an era of safe places / #love wins / gender fluidity / moral relativity..
    • Sa isa ka panag-on sa lugar nga may kasiguraduhan/# ang pagdaug sang paghigugma/ / moral nga kaangtanan…
    • It can be reasonably asked – What is the truth! And how can we stand up for it!
    • Mahimo ini nga mangin resonable nga pamangkot- Ano ang kamatuoran! Kag paano kita makatindog sini!
  • 1st – The fall of Jerusalem… vs. 1-7
  • 1st– ang paglaglag sang jerusalem…vs 1-7
    • 1st – In the third year of Jehoiakim (Eliakim) king of Judah – 605 B.C… vs. 1-2
    • 1st– Sa ikatlo nga tuig ni Jehoyakin( Eliakim) hari sang Juda- 605 B.C….vs 1-2
      • Egypt was conquered by Babylon – never again rose to a world power – Jeremiah 46:2
      • Ang Egipto napierde sang Babilonia- wala nagid naka bangon sa kalibutanon nga gahom- Jeremiah 46:2
      • Judah had been under the authority of Pharaoh Necho for 4 years – II Kings 23:34-36
      • Ang Juda ara sa idalom sang awtoridad ni Pharaoh Necho sa 4 ka tuig – II Hari 23:34-36
      • So when Nebuchadnezzar took Egypt – he also took Judah as a spoil!
      • Sang si Nebucadnezar nakuha ang egipto- kag iya man ginkuha ang Juda bilang gin-agaw!
      • Nebuchadnezzar came to Jerusalem and removed some of the gold articles from the Temple…
      • Si Nebucadnezar nagkadto sa Jerusalem kag ginpanguha ang iban nga mga bulawan sa Simbahan!
      • He did not take them all – because in this first siege – he only made Judah a vassal state…
      • Wala niya ginkuha tanan- kat tungod sa una nga pagsalakay- iya lang ginhimo ang Juda nga isa ka sakop nga estado…
      • Jehoyakim was left to rule in Judah – and worship continued at the Temple…
      • Si Jehoyakim naghalin para pagadumalahan ang Juda- kag magpadayon simbah sa Templo..
      • Nebuchadnezzar took the gold articles – and brought them into the temple of his god…
      • Ginpanguha ni Nebucadnezar ang iya mga buluwan nga mga pagkabutang- kag ginbutang sa talaguan sang manggad sa templo sang iya dios.
      • It was his way of saying – see – my god defeated and is better than your god…
      • Ina iya lang nga pamaagi sa paghambal- tan-awa- ang akon dios madinalag-on kag mas maayo siya kaysa inyo dios…
      • But those same gold cups and plates what would later be used by Belshazzar – Daniel 5:2
      • Pero ato nga mga pareho nga bulawan nga mga ilimnan kag mga pinggan nga gingamit ni Belshazar– Daniel 5:2
      • And the hand of God would come and write on the wall – proclaiming the fall of Babylon!
      • Kag ang kamot sang Gino magaabot kag magsulat sa pader- nga nagasiling nga ang paglaglag sang Babilonia!
      • Because there is no other God like the Lord – no one who can compare to Him!
      • Kay tungod wala sang iban nga Ginoo nga pareho sa Dios- wala sang isa nga may ma ikompara sa Iya!
      • Too often people make the mistake of thinking God has an equal – satan…
      • Kis a ang mga tawo makahimo sang sala sa pagpaminsar nga ang Ginoo alalangay- kag satanas..
      • Satan is not Gods equal – God has no equal – God has absolute power over all…
      • Si Satanan indi pareho sa Ginoo- wala sang may makapareho sa Ginoo- ang Ginoo may ara sang bug-os nga gahom sa tanan..
      • God kicked satan from glory – kicked out of heaven – Revelation 12:9
      • Gintabog sang Ginoo si satanas halin sa himaya- gintabog paguwa sa langit– Pahayag 12:9
      • He and the angels that followed suffered quick reprisal for rebelling against God…
      • Siya kag ang iya mga anghel nga nagsunod sa iya pagasilotan sa pag rebelde batok sa Ginoo..
      • He fell like a flash of lightning – so quick if you had blinked you would’ve missed it!
      • Siya ginhulog pareho sang pagkirab sang kilat- pareho kon ikaw nagamisok ka indi mo makita!
      • One day all of them will bow down and kneel before Jesus – Philippians 2:10
      • Sa isa ka adlaw tanan sila magaduko kag magaluhod kay Jesus– Filipos 2:10
    • 2nd – Nebuchadnezzar instructed Ashpenaz – take captive the best of Judah… vs. 3-6
    • 2nd– Nagsugo si Nebucadnezar kag Ashpenaz- nga magpili sang pina kamaayo sa ila nga bihag sang Juda… vs 3-6
      • Young men – likely teenagers – who were handsome and smart…
      • Pamatan-on- pareho sa mga solterito- kon sa diin mga guwapo kag maalam..
      • Included were Daniel – God is my judge / Hananiah – favor from God…
      • Upod sa mga napili amo sila Daniel- ang Ginoo ang akon hukom/ Hanania- pabor halin sa Ginoo..
      • Mishael – who is like God / and Azariah – God is my helper
      • Mishael- nga kon sa sin-o ang kapareho sang Ginoo/kag si Azaria- ang Ginoo akon manugbulig
      • I am sure at that point these boys did not understand what God was doing…
      • Sigurado gid a ko nga sa amo na nga tion ang mga pamatan-on wala na intiendihan kon ano ang ginahimo sang Ginoo sa ila..
      • Yet God would use three of them to stand up to Nebuchadnezzar – defying death…
      • Pero ang Ginoo gamiton sila nga tatlo sa pagpanindog sa kay Nebucadnezar- pagbatao sa kamatayon..
      • And God would raise Daniel up to become 2nd only to the King of Babylon!
      • Ang Ginoo magabayaw kay Daniel para mangin ika 2nd lang nga Hari sang Babilonia!
      • Too often we focus on the negative – and as a result miss what God is doing…
      • Kon kis a nagkasentro kita sa mga negatibo- kag ang resulta indi naton makita kon ano ang ginahimo sang Ginoo..
      • Anytime we get our eyes off Jesus and onto our circumstances we are in trouble…
      • Sa tion nga kuhaon naton ang aton panulok kay Jesus sa mga kabudlayan kita ara sa katalagman….
      • If we focus what is happening around us – we are bound to be overwhelmed!
      • Kon aton e sentro ang aton panulok sa mga nagakalatabo sa aton palibot- mahulog kita sa kaluyahon!
      • It is when we keep our eyes on Jesus that we see what God is doing in spite of our troubles!
      • Ina kon ibutang naton ang aton panulok kay Jesus nga aton makita kon ano ang ginahimo sang Ginoo sa pihak sang mga kabudlayan!!
      • II Corinthians 4:18 – “We do not look at the troubles we can see right now; rather, we look forward to what we have not yet seen [Jesus]. For the troubles we see will soon be over, but the joys to come will last forever.”
      • II Corinto 4:18- Kay wala namon ginapasulabi ang mga butang nga amon makita diri sa kalibutan, kundi ginapasulabi namon ang mga butang nga indi makita. Kay ang mga butang nga indi makita umalagi lang, pero ang mga butang nga indi makita wala sing katapusan.
      • The captives were to be taught the language and literature of the Babylonians…
      • Ang mga ginbihag pagatudluan sang mga lingguahe kag balasahon sang taga Babilonia..
      • They were to be taught the language and literature of the Babylonians (indoctrination)!
      • Sila pagatudluan sang mga lingguahe kag balasahon sang mga taga Babilonia( pagdoktrina)!
      • They plan was to destroy the faith of these boy – and replace it with a pagan philosophy!
      • Ang ila mga plano amo ang pagagubaon ang pagtuo sa mga bataon- kag bayluhan sang mga pagano nga mga pilosopiya..
      • Not that different from what we see today…
      • Indi na palareho kon ano ang nakita naton subong..
      • The common convention today is – if you want to be wise then go to college…
      • Ang kinaandan nga kombension subong- kon gusto mo nga mangin maalam eskwela ka sa kolehiyo..
      • Yet more often than not – universities today are turning out fools!
      • Pero masami gid- ang mga unibersidad subong puno sang mga kabuangan!
      • Psalms 14:1 – “The fool has said in his heart, ‘There is no God.’”
      • Salmo 14:1- “Ang buang buang nagahambal sa iya taguipusuon,”nga wala Ginoo”.
      • Because they are not teaching the Bible / about the consequences of sin…
      • Kay tungod nga sila wala nagatudlo sang Biblia/ parte sa konsikwensiya sang sala..
      • Instead the students are told there is no right or wrong – it is all relative…
      • Sa baylo ginatudluan nila ang ila mga estudyante nga wala sang intyakto ukon indi intyakto ina sila naga alangutanay lang..
      • There is no sin – as long as you think it is ok – it is good!
      • Wala sang sala- asta nga ikaw nagapinsar nga ok lang- ina intyakto!
      • Judges 21:25 – “Everyone did what was right in his own eyes.”
      • Hukom 21:25-”Ang tagsatagsa nga”ila ginahimo matarong sa ila kaugalingon nga panulukan
      • Do not mistake knowledge for wisdom – universities might give LOTS of knowledge…
      • Indi magpakasala sa ihibalo kag kaalam- ang mga unibersidad basi makahatag sang MADAMO nga kaalam..
      • But the knowledge of men – if we listen – can blind us to our need for Jesus…
      • Pero ang ihibalo sang tawo- kon ikaw mamati- makapabulag sa aton mga kinahanglan para kay Jesus..
      • That is not wisdom – that is foolishness – because it keeps us from God!
      • Ina indi kaalam- kundi kabuangan-kay tungod ina nagapapugong sa aton sa Ginoo!
      • Like evolution – Romans 1:20-22
      • Preho sa Ebolusyon– Roma 1:20-22
      • There are only two possibilities for the origin of life – design or accident…
      • May ara lang sang duwa ka posibilidad nga ginhalinan sang aton kabuhi- desinyo ukon aksidente..
      • Today the smartest – most educated men in the world – believe in ‘Evolution’…
      • Subong ang mga maalam- kalabanan ang may iniskwelahan nga mga tawo sa kalibutan- nagapati sa Ebolusyon”.
      • Because men choose to deny the creator – they instead believe life is all an accident!
      • Kay tungod nga ang mga tawo ginasikway ang manunuga- sa baylo sila nagapati nga ang aton kabuhi natabo sa aksidente lang!
      • I wear a watch on my wrist so I can tell the time – it is relatively simple device…
      • Permi kita nagasuksok sang relo sa aton kamot para mahibaluan naton kon ano na oras- ina isa lang ka simple nga paagi…
      • But suppose I tried to convince you it was the result of an accident…
      • Pero ginatingwaan ko gid nga makombinsihon kamo nga ina amo ang matuod nga resulta sang pagka aksidente..
      • I threw some gears up in the air – and they fell down as a working watch – foolish!
      • Ginpanghaboy ko ang iban nga mga kagamitan sa kahawaan- kag sila nahulog pareho sa gina-obra nga relo- kabuangan!
      • How much more foolish to think we are an accident – deny the God who created us!
      • Daw ano pa ka mas buangbuang nga nagapinsar nga kita natuga sa isa lamang ka aksidente-
      • Like gender identity…
      • Pareho sang pagkababahi kag pagkalalaki….
      • As part of rejecting the creator – the very definition of gender has been challenged…
      • Bilang parte sang pagsikway sang manunuga- ang tuman nga depinasyon sang gender nangin isa ka panghangkat..
      • We see people today questioning the design of the creator – there is no non-binary!
      • Subong aton makita ang mga tawo nga nagapamangkot sang desinyo sang aton manunuga- wala sang iban nga tinuga..
      • Genesis 1:27 – “God created man in His own image… male and female He created them.”
      • Genesis 1:27- Gani gintuga sang Dios ang tawo, lalaki kag babayi, nga kaanggid sa Iya.
      • Why so much pressure to deny God / the creator – deny His design…
      • Ngaa nagapangabudlay kagid sing tudo para isikway ang Ginoo/ ang manunuga- isikway ang iya gindesinyo…
      • For one simple purpose – because men LOVE sin!
      • Para sa isa kag simple nga tinutuyo- kay tungod ang tawo GAHIGUGMA sa sala!
      • Because men LOVE (agape) sin they hate the light – Jesus – that reveals their sinfulness!
      • Kay tungod ang tawo GINAHIGUGMA ( agapi) ang sala, kag sila nainit sa kasanag- Jesus- nga nagapakita sang ila mga sala!
      • John 3:19-20 – "This is the condemnation, that the light has come into the world, and men loved (agape) darkness rather than light, because their deeds were evil..”
      • Juan 3:19-20-”Silutan sila tungod kay nag-abot siya diri sa kalibutan bilang suga, pero mas gusto”( agapi) sang mga tawo nga magpabilin sa kadulom sang sa magpalapit sa iya nga nagahatag sang kasanag, kay malain ang ila mga ginahimo. Ang mga tawo malain ang iya ginahimo wala naluyag sa kasanag. Nagalikaw pa gani siya sa kasanag kay basi kon mahibaluan ang iya ginahimo nga malain.
    • 3rd – The names of the 4 young boys were changed… vs. 7
    • 3rd– Ang mga ngalan sang 4 ka bataon nga mga lalaki gin-islan…vs 7
      • The were given names to dedicate them to the 4 leading heathen gods of Babylon
      • Sila ginhatagan sang mga ngalan sa pagdedikar sa ila para sa 4 nga magpanguna sa mga pagano nga diosdios sang Babilonia
      • Daniel: Belteshazzar – Bel's (Marduk) prince – chief deity of Babylon / god of judgment…
      • Daniel: Belteshazar, Bels ( marduk) prinsepe- nagapanguna nga dios sang Babilonia/ maayo nga hukom..
      • Hananiah: Shadrach – belongs to the god Sheshach – the sun god…
      • Hananiah: Shadrac- na bahin sa dios nga si Sheshach-dios sang adlaw…
      • Mishael: Meshach – who is like Shak – the Babylonian goddess of earth / love…
      • Mishael: Meshac- kon sa diin pareho sa Shak– ang Babilonia nga diosdios sang duta/ gugma..
      • Azariah: Abed-nego – servant of Nego – the god of the shining fire…
      • Azaria- Abednego- alagad sang Nego- diosdios sang nagadabdab nga kalayo..
      • The Chaldean (Babylonian) Bible translates ‘Lucifer’ in Isaiah 14:12 – as Nego…
      • Ang Chaldean( Babilonia) ginbadbad sang Biblia bilang Lucifer sa Isaias 14:12- bilang Nego…
      • The names were meant to destroy their connection to the God of Israel…
      • Ang ila nga mga ngalan nagakahulugan para gubaon nila ang ila pakig-angutan sa Ginoo sang Israelinhon..
      • But these men would defy their new names – and refuse to bow to peer pressure…
      • Pero ang ini nga mga pamatan-on ginbatuan nila ang ila mga bag-o nga ngalan- kag sila nagpangindi nga magluhod sang ila mga katubotubo..
      • It would end up getting them thrown in the flames of Nego – Daniel 3…
      • Kag ina magadala sa ila nga sila ihaboy sa hurnuhan sang Nego– Daniel 3….
      • But God would keep them safe from those flames – it is when they walked with God!
      • Pero ang Ginoo nagluwas sa ila halin sa hurnohan- ina kon sila magpanglakaton kaupod ang Ginoo!
      • We live in world that would love try to and change our name / our character…
      • Kita nagakabuhi sa kalibutan nga nagatingwa kag namian nga ilisan ang aton ngalan/ aton pamatasan..
      • Try to get us to belong to this world – rather than look for a better home in heaven…
      • Nagatingwa nga kita mangin parte sang kalibutan- kaysa magtulok sang maayo nga puluy-an didto sa langit…
      • Convince us that nothing is better than living for this life – seeking love…
      • Nagapilit sa aton nga wala na sang mas maayo nga nagakabuhi sang sini nga kabuhi- nagapangita sing gugma…
      • Ultimately trying to make us servants of satan – rather than children of God!
      • Sa uluhi nagatingwa nga kita mangin alagad ni satanas- kaysa nga mangin kaanakan sang Ginoo!
      • But the good news is when we stand up – though it will mean trials and tribulation…
      • Pero ang maayo nga balita kon kita ma gapanindog- ini isa lang ka paagi sang mga kabudlayan kag kapipit-an…
      • We ultimately will find we are victorious – we are saved from the fire (here and eternally)!
      • Sa katapusan aton makita nga kita madinalag-on- naluwas kita halin sa hurnuhan( sa diri kag sa pala abuton!)
      • Hebrews 11:25 – “Choosing rather to suffer affliction with the people of God than to enjoy the passing pleasures of sin…”
      • Hebreo 11:25– Ginpalabi pa niya ang pag-antos upod sa mga katawhan sang Dios sang magpangalipay sa sala sa malip-ot nga tion.
  • 2nd – Set apart… vs. 8-17+
    • “2nd– mag separar…vs 8-17+
    • 1st – Daniel purposed in his heart not to defile himself with the Kings wine and food… vs. 8
    • 1st– Ang katuyuan ni Daniel sa iya taguipusuon nga batuan niya ang iya kaugalingon nga indi magkaon kag mag-inom sang ilmnon sang Hari…vs.8
      • Daniel and the 3 boys did not partake of the Kings wine…
      • Si Daniel kag ang 3 ka mga lalaki wala nag inom sang ilimnon sang Hari…
      • Because alcohol will impair your judgment – keep you from thinking clearly…
      • Kay tungod ang alkohol nagapatiko sang im hukom- nagapalayo sa imo nga magpaminsar sang maayo..
      • The Bible does not say that it is wrong to drink alcohol (except for Pastors)…
      • Ang Biblia wala naghambal nga sala ang mag-inom sang alkohol( waay labot nga pastors)..
      • The Bible does say it is wrong to be drunk – to loose self control – Ephesians 5:18
      • Ang Biblia nagahambal nga sala ang magpahubog-nagapadula sang pagkontrolar sang imo kaugalingon– Efeso 5:18
      • When full of wine you will do things you will regret (and not remember)…
      • Kon ikaw natam-an sang alkohol makahimo ka sang mga butang nga imo gid hinulsulan( kag indi mo madumduman)
      • But when you are full of the Spirit you will do great things for God that never fade!
      • Pero kon ikaw napun-an sang Espirito makahimo ka sang mga maayo nga butang para sa Ginoo nga indi madula!
      • Daniel and the 3 boys did not partake of the Kings food…
      • Si Daniel kag ang 3 ka lalaki wala nagkaon sang pagkaon sang Hari…
      • There are likely 3 reasons why the Daniel saw the food as defiled…
      • May ara sang pareho nga 3 ka rason ngaa nakita ni Daniel ang pagkaon nga iya gindagtaan..
      • Babylonians ate unclean animals that were forbidden by the Jewish law – Leviticus 11-12
      • Ang mga taga Babilonia nagakaon sang mga mahigko nga mga sapat nga kon sa diin ginadumilian sang layi sang mga Judio- Leviticus 11-12
      • They also ate animals that had been strangled – still had blood – Leviticus 7:23-27
      • Kag sila nagakaon man sang mga sapat nga ginsi-od- nga may ara pa sang dugo- Leviticus 7:23-27
      • And the animals that were eaten were first offered to their false gods
      • Kag ang mga sapat nga ila ginkaon ihalad anay una sa ila nga mga dios dios…
      • Instead Daniel asked to only eat vegetables (first vegetarian in the Bible)…
      • Sa baylo si Daniel naghambal nga sila makaon lang sang utan( una nga vegetarian sa Biblia)…
      • Not that there was any problem with eating meat – it is not Biblical to be a vegetarian…
      • Indi lang ina may ara pagid sang may problema sa pagkaon sang karne- indi ini Biblikanhon ang pagka vegetarian…
      • In fact Jesus would go on to say you can eat anything – Matthew 15:11
      • Ang matuod si Jesus naglakat sa paghambal nga makakaon kita sang bisan ano- Mateo 15:11
      • It was not about the wine and food – it was about being holy (kadosh)…
      • Ina indi parte sa bino ukon pagkaon- ina parte sa pagkabalaan( kadosh)…
      • If someone saw Daniel eating bacon that had just been offered to Marduk…
      • Kon may isa ka tawo nga makakita kay Daniel nga nagakaon sang bacon nga ginhalad kay Marduk…
      • The natural assumption would have been that he was a believer in that false deity!
      • Ang natrural nga haomhaom nga kon tani nga siya ang tumuluo sang sala nga mga dios dios!
      • If we as Christians look and act just like those who do not know Jesus…
      • Kon kita bilang Kristohanon nagatuluk kag nagahimo pareho sa mga wala nakakila kay Jesus..
      • Why would anyone want to hear about Jesus – come to church…
      • Ngaa ang iban gusto makabati parte kay Jesus- nagakadto sa simbahan..
      • God calls us to be Holy – we are called to be saints…
      • Gintawag kita sang Ginoo para magpakabalaan- gintawag kita para mangin mga santo..
      • The NT word saints – hagios – means to be holy – set apart…
      • Sa NT ang tinaga nga santo- hagios– buot silingon mangin balaan- mag separar..
      • We are called saints – it means we are to be set apart from the world for God!
      • Gintawag kita mga santo- buot silingon kita ginpain halin sa kalibutan para sa Ginoo!
      • The NT word for church – ekklesia – mean to be called out – of the world…
      • Sa Nt ang tinaga nga simbahan– ekklesia- buot silingon nga mnugtawag – sa kalibutan..
      • It is only as we are HOLY – that we are able to shine and point others to Christ!
      • Ina kon kita BALAAN- para kita magasilak kag magtudlo sa iban parte kay Cristo!
    • 2nd – Not living for this life… vs. 9-17
    • 2nd– Indi magkabuhi sa sini nga kabuhi…vs ..9-17
      • The chief eunuch was hesitant to grant the request of Daniel…
      • Si Ahspenaz nag alang-alang nga pasugtan ang ginapangabay ni Daniel…
      • He was concerned if Daniel and his 3 companions did not eat / drink their appointed food…
      • Nagakabalaka gid siya kon si Daniel kag ang iya 3 ka upod indi magkaon/ mag-inom sang gintangdo nga pagkaon..
      • They would start to noticeably loose weight – and look unhealthy…
      • Kag ila natalupangdan nga sila mga manami ang lawas- kag mga maayo ang histura…
      • Then he would come under the wrath of the King for disobeying his orders!
      • Kag siya maga abot sa idalom sa kaakig sang hari sa wala pagtuman sang iya mga sugo!
      • So Daniel offered a test – just give the 4 youth water and vegetables for 10 days…
      • Gani si Daniel naghambal- ihatagi lang kami nga 4 sang tubig kag mga utan sa 10 ka adlaw…
      • Vegetables – Myerzh – means seeds – so they were eating vegetables and grains…
      • Mga utan- Myerzh– buot silingon mga liso- gani sila nagkaon sang mga utan kag sang mga uyas..
      • And if they looked unhealthier than the rest – who ate the kings meat / drank his wine…
      • Kag sila mas manami pa ang lawas tulukon kompara sa iban- nga kon sa diin nagakaon/ naga-inom sang pagkaon sang hari….
      • Then they would agree to do whatever the eunuch thought was best
      • Kag dayon sila nagpasugot nga himuon kon ano man ang ginapinsar ni Ashpenaz nga maayo…
      • After 10 days – the 4 young men looked healthier than all the rest…
      • Pagkatapos sang 10 ka mga inadlaw- ang 4 ka mga pamatan-on mas maayo pa ang ila lawas kompara sa iban…
      • This was not a result of a great new fad diet (though there is one) – it was a miracle of God…
      • Indi ina ang resulta sang dako kag uso nga mga dieta( may isa lang)– kag ina amo ang milagro sang Ginoo…
      • And it had nothing to do with looking healthy – or trying to get fit…
      • Kag wala mahimo ang maayo tulukon- ukon nagatingwa nga mangin maayo ang lawas…
      • It was about realizing there was something far more important – obeying the Word!
      • Ina parte sa pagrealisar nga may ara sang mga butang nga mas importante- nga tumanon ang Pulong!
      • As a result God gave them health – AND blessed them with wisdom / knowledge / and skill!
      • Bilang resulta ginhatagan sila sang Ginoo sang panglawas- KAG ginpakamaayo sila nga may kaalam/ ihibalo/ kag abilidad!
      • AND Daniel was given a spiritual gift – understanding in ALL visions and dreams!
      • KAG si Daniel ginhatagan sang Espirituhanon nga regalo- sang pagpa-athag sang mga palanan-awon kag mga damgo!
      • We live in a culture that is obsessed with outward appearances…
      • Nagakabuhi kita sa kultura nga nagasalimuang sa panggua nga dagway..
      • Americans spend $3 billon a year on gym memberships / $46 billion on diets…
      • Ang mga Amerikans naga usik sang $3 bilyones sa kada tuig sa gym membership/ $6 bilyones sa mga pang dieta..
      • I Timothy 4:8 – “Bodily exercise profits a little, but godliness is profitable for all things…”
      • I Timoteo 4:8- May pulos ang pag-ihersisyo sang aton lawas, pero ang diosnon nga pagkabuhi mapuslanon subong kag sa palaabuton..
      • Yet no matter how much we work out / diet – the end is still the same – we die…
      • Pero bisan ano pa ang imo pag ihersisyo/ dieta- sa katapusan ina pareho lang- kita mapatay..
      • That is not to say we should pork out – there is wisdom in being a steward of our body…
      • Indi nga kita maghambal nga kita mag-ihersisyo- may ara sang kaalam bilang tulugyanan sang aton lawas..
      • But why do we waste exorbitant time and effort on something that cannot last…
      • Pero ngaa nagausik kita sang mga mahal kaayo nga tion kag pagtingwa sa mga butang nga wala lang man nagadugay…
      • Like Daniel we would be much wiser to instead invest in obeying the Bible…
      • Pareho kay Daniel mas mangin mainalamon kita sa baylo nga kita magsunod sa Biblia..
      • Then we would find the Lord taking care of our health – as we serve Him…
      • Kag sa gilayon aton makita ang Dios nga naga atipan sang aton panglawason- samtang naga-alagad kita sa Iya!
      • But far more than that – we will find we grow in the Lord – so we can be used by Him!
      • Pero labi pa sina- aton makita nga kita nagatubo sa Dios- para kita Iya nga gamiton!
  • 3rd – Blessed by the Lord… vs. 18-21
  • 3rd– Ginbugayan sang Dios….vs.18-21
    • 1st – At the end of 3 years – all the young man came before Nebuchadnezzar…
    • 1st– Pagtapos sang 3 ka tuig- ang tanan nga mga pamatan-on nagkadto kay Nebucadnezzar..
      • The king interviewed them all – and none were as impressive and Daniel and the boys…
      • Ginpamangkot sila tanan sang Hari- kag wala sang may naluyagan sa ila luwas lang sa ila ni Daniel kag sang iya mga kaupod..
      • Notice they are referred to by their Hebrew names / not the Babylonians ones…
      • Aton natalupangdan nga sila gintawag paagi sa ila nga Hebreohanon nga mga ngalan/ indi isa sa Babiloniahanon…
      • Therefore they served the King directly – the highest appointment…
      • Gani sila nagderisto serbisyo sa Hari- ang pinakamataas nga gingtando..
      • And he found them to be 10 times better than ALL of the officials in his kingdom!
      • Kag iya nakita nga sila 10 ka pilo nga mayo sa TANAN nga mga opisyales sa iya ginharian!
      • And Daniel continued to be used by God into the reign of King Cyrus (70 years later)!
      • Kag si Daniel nagpadayon nga gingamit sang Ginoo hasta sa paghari hi Haring Cyrus( 70 ka tuig ang nanligad)!
      • The result of being set apart / holy – is a life long legacy of being used by God!
      • Ang resulta sang ginpain/ pagkabalaan- amo ina ang hasta san-o nga palanublion sa pagpagamit sa Ginoo!
      • God is going to use our lives no matter what – but how will He use us…
      • Ang Ginoo magapadayon sa paggamit sang aton kabuhi bisa ano ang matabo- pero paano kita Niya gamiton…
      • II Timothy 2:20 – “In a [Great house] some [pots] are made of gold and silver, and some are made of wood and clay. The expensive [pots] are used for special occasions, and the cheap ones are for everyday use. If you keep yourself pure, you will be a special [pot]…
      • II Timoteo 2:20- Sa mga [ balay nga dako] ang iban nila nga mga [ kolon] nahimo halin sa bulawan kag pilak, kag iban nahimo halin sa kahoy kag lunang. Ang mga malahalon nga [ kolon] ginagamit sa esepsyal nga mga okasyon, pero ng mga galamiton nga ginhimo sa kahoy kag lunang ginagamit lang sa pang adlaw adlaw”
      • Are we going to be special pots used for extraordinary purposes – or ordinary pots…
      • Gusto bala naton nga mangin espesiyal nga kolon nga ginagamit para lang sa espesyal nga mga okasyon- ukon sa ordinaryo nga mga kulon..
      • I think a lot of people are baffled at why the Lord does not use them more…
      • Basi damo sang mga tawo nga nagalibog nga wala sila gingamit sang Ginoo..
      • The better question is – how much of ourselves do we give to the Lord to be used!
      • Ang manami nga pamangkot amo sini-Ano gid bala kadako sa aton kaugalingon nga aton mahatag sa Ginoo para Iya nga gamiton.
      • There is no limit to what God desires to do with our lives – Ephesians 3:20
      • Wala sang limitasyon sa mga handom sang Ginoo sa aton kabuhi- Efeso 3:20
      • But we can limit what God does with our lives – by how we live our lives…
      • Pero pwede naton malimitahan ang ginahimo sang Ginoo sa aton kabuhi- paagi sa ano kita magkabuhi….
      • Do we choose to live for this world – living for ourselves / momentary pleasures…
      • Nagapili bala kita nga magkabuhi sa sini nga kalibutan- nagakabuhi para lang sa aton kaugalingon/ kag sa umalagi lang nga mga kalipay..
      • Or like Daniel – do we purpose in our heart to be set apart for the Lord!
      • Ukon pareho kay Daniel- nga may ara sang tinutuyo sa aton taguipusuon nga magseparar para sa Dios!