These are the original teaching notes from this passage.
Lot of Problems… (4 points)
Madamo nga Problema… (4 ka butang)
-
- 1st – Rebuke of Zophar – Chapter 11 [NLT]
- 1st – Ang pagsabdong ni Zophar – Chapter 11 [NLT]
- 1st – Empty talk … vs. 1-3
- 1st – Paghambal nga wala sang pulos … vs. 1-3
- Then Zophar the Naamathite answered…
- Dayon nagsabat si Zofar nga taga-Naama…
- Zophar [depart early] – from Naamah [pleasant] – perhaps named after daughter of Cain…
- Zofar [aga pa naghalin] – taga Naama [maayo] – basi ginhinganlan siya sunod sa anak ni Cain nga babayi…
- Was the THIRD and final friend of Job to speak up – and he was NOT happy…
- Ang IKATATLO kag katapusan nga abyan ni Job nga naghambal – kag WALA gid siya nalipay…
- He open up his response to Job by saying he also could NOT hold back!
- Ginsugdan niya ang iya sabat kay Job sa paghambal nga siya mismo INDI makapugong!
- Should not [your] multitude of words be answered – should a man full of talk be vindicated…
- Dapat lang [ang imo] nga masabat inang imo mga ginapanghambal – indi mapamatud-an nga inosente ka paagi lang sa pagwakal…
- Should [your lies] cause [me to say nothing] – when you mock should no [אֵין] one rebuke you!
- Indi mo kami [imo kabutigan] mapahipos sa imo mga ginapanghambal nga wala sing pulos [nga indi maghambal] – sa imo mga pagpasipala [אֵין] nagahunahuna ka bala nga indi ka namon pagsabdungon!
- Just because Job used a LOT of words – TWENTY chapters [his friends only use NINE] …
- Tungod kay naggamit si Job sang MADAMO nga mga tinaga – BEINTE ka mga kapitulo [ang iya mga abyan naggamit lang SIAM ] …
- Did NOT mean that Job was RIGHT – and Zophar was compelled to answer his LIES!
- INDI buot silingon nga HUSTO si Job – kag si Zofar napilitan sa pagsabat sang iya KABUTIGAN!
- We are going to see this THEME in the book of Job – less words would have been BETTER…
- Makita naton ini nga TEMA sang libro ni Job – MAS MAAYO kuntani kung naghipos na lang sila…
- These men [including Job] spouting off their ideas – end up provoking a response from God…
- Ini nga mga tawo [kaupod si Job] nagapataka lang sa paghambal sang ila mga ideya – ginapaakig pa gid nila ang Ginoo…
- God gave us TWO ears and ONE mouth for a good reason – listen twice as much as we speak!
- Ginhatagan kita sang Ginoo DUHA ka dulunggan kag ISA ka baba sa isa ka maayo nga rason – magpamati kita sang maayo antis maghambal!
- Better to hold our LIPS – then open our mouths and let empty words pour out!
- Mas maayo nga punggan naton ang aton BABA – sangsa buksan ini naton kag wala sang pulos nga mga tinaga ang nagaguwa!
- It has been said the fool opens his mouth – and removes all doubt!
- Siling nila ang buang-buang nagatikab sang iya baba – kag ginapamatud-an lang niya nga sala siya!
- Proverbs 10:19 – “Too much talk leads to sin. Be sensible and keep your mouth shut.”
- Hulubaton 10:19 – “Ang tawo nga palahambal madali makasala. Maalamon ang tawo nga makahibalo magpugong sang iya baba.”
- 2nd –Rebuke of Zophar… vs. 4-12
- 2nd –Ang pagsabdong ni Zofar… vs. 4-12
- LESS than you deserve… vs. 4-6
- KULANG pa sa nagakabagay sa imo… vs. 4-6
- You claim – your beliefs are pure – and you are clean in the sight of God…
- Nagasiling ka – nga husto ang imo pagpati – kag matinlo ka sa atubangan sang Dios…
- But oh – that God would speak [piel – imperative] – and open His lips against you…
- Maayo kuntani – nga maghambal ang Dios sa imo [piel – imperative] – kag sugiran ka niya sang mga butang nga wala mo pa mahibaluan…
- If only He would tell you the secrets of wisdom – for true wisdom is not a simple matter…
- May mga butang nga nahibaluan mo na – kag may mga butang nga wala pa…
- LISTEN! God is doubtless punishing you far less than you deserve!
- Nahibaluan mo na bala! nga ang silot sang Dios sa imo kulang pa sa nagakabagay sa imo!
- Job had argued he did NOT deserve what had happened to him…
- Si Job nagbais nga INDI siya takos silutan pareho sa natabo sa iya…
- Zophar argued he did NOT get half of what he deserved – God went easy on him!
- Si Zofar nagbais nga ang natabo kay Job KULANG pa sa nagakaangay nga silot sa iya – gin pakahaposan sa sang Ginoo!
- A lot of people have the perspective today – I do NOT deserve what is happening to me…
- Madamo nga tawo subong ang nagahambal nga – INDI ako takos sining nagakalatabo sa akon…
- But Zophar was RIGHT – what we all DESERVE – is eternal separation – Romans 6:23
- Pero HUSTO si Zofar – nga tanan kita TAKOS – hatagan sang kamatayon – Roma 6:23
- Wisdom of God… vs. 7
- Kaalam sang Ginoo… vs. 7
- Can you solve the mysteries of God [אֱלוֹהַ] – discover everything about the Almighty [שַׁדַּי]…
- Masolbar mo bala ang misteryo sang Ginoo [אֱלוֹהַ] – matungkad mo bala ang tanan parte sa Makagagahom nga Dios [שַׁדַּי]…
- Such knowledge is higher than the heavens – and who are you…
- Mas mataas pa ini sang sa langit – kag sin-o ka…
- It is deeper than the underworld – what do you know…
- Kag mas madalom pa sang sa lugar sang mga patay – ano ang imo nabal-an…
- It is broader than the earth – and wider than the sea!
- Malapad pa ini sang sa kalibutan – kag mas masangkad pa sang sa dagat!
- Zophar correctly points out Job had NO idea what God was doing…
- Si Zofar nagasiling nga wala kabalo si Job kung ano ang ginahimo sang Ginoo…
- There was NO way for Job to understand EVERYTHING about the ALMIGHTY!
- WALA sang paagi nga mahangpan ni Job ang TANAN parte sa MAKAGAGAHOM nga Dios!
- Another THEME that we see running through the Book of Job…
- Isa pa gid ka TEMA ang aton makita diri sa libro ni Job…
- We are NOT going to understand everything God allows – at least on this side of eternity…
- INDI naton maintiendihan ang tanan nga ginahatag sang Ginoo sa aton – pero sa diri lang nga bahin sang aton kabuhi…
- It is a guarantee we will have questions that will not get answered until we get to heaven…
- Sigurado may mga pamangkot kita nga wala pa nasabat asta magpalangit kita…
- Because the wisdom and knowledge of God are beyond our ability to comprehend!
- Tungod indi naton sarang matungkad ang kaalam kag ihibalo sang Dios!
- Romans 11:33 – “Oh – the depth of the riches both of the wisdom and knowledge of God! How unsearchable are His judgments and His ways past finding out!
- Roma 11:33 – “Makatilingala gid ang kaayo sang Dios! Indi ta matungkad ang iya kaalam kag ang iya nahibaluan! Sin-o bala ang makaintiendi sang iya hunahuna kag sang iya mga pamaagi?!
- Knowledge of God… vs. 10-12
- Ang nahibalu-an sang Ginoo… vs. 10-12
- If God puts a person in prison – or calls the court to order – who can stop Him…
- Halimbawa, dakpon ka sang Dios – kag dal-on sa korte kag dayon prisohon – sin-o ang makapugong sa iya…
- For He knows those who are [vain] – and He takes NOTE of all their sins…
- Nahibaluan gid niya kon sin-o [wala pulos] – ang dayaon nga mga tawo kag nakita niya ang ila kalautan…
- An [empty] person will become wise – when a wild donkey can give birth to a man!
- Daw imposible [wala pulos] nga ang isa ka buang-buang nga magmaalamon – subong nga imposible sa talunon nga asno nga magbata sing tawo!
- Zophar accuses Job of being VAIN – living life for himself rather than God…
- Gina-akusahan ni Zofar si Job nga WALA sang PULOS – nagakabuhi siya para lang sa iya kaugalingon indi para sa Ginoo…
- And God who SEES everything – had judged [prison] Job accordingly…
- Ang Ginoo nga NAKAKITA sang tanan – ginhukman si Job [prisohan] sang nagakaayon sa iya…
- Because so long as Job was living for himself [vain] – he would NOT be WISE!
- Tungod madugay nga tinion nga nag kabuhi si Job para lang sa iya kaugalingon [wala sang pulos] – INDI siya MAALAMON!
- Emphasized with the rather colorful analogy of a donkey giving birth to a man!
- Isa ka maathag nga pagpaanggid sa isa asno nga magabata sang tawo!
- A self-centered life – is an EMPTY life – that will cause us to MISS what God is doing…
- Ang maiya-iyahon nga kabuhi – WALA sang PULOS nga kabuhi – rason nga indi naton MAKITA ang pagpanghikot sang Ginoo…
- If are only focused on our problems – we are going to be miserable…
- Kung nakasentro ang aton hunahuna sa mga problema – mangin makaluluoy kita…
- Because all we will see is OUR problems – and quickly become overwhelmed…
- Tungod wala na kita sang makita kundi puro problema – kag wala na kita sang mahimo pa…
- But when live to SERVE others – our perspective changes!
- Pero kung nagakabuhi kita sa PAG-ALAGAD sa iban – ang panan-aw naton nagabag-o!
- Filipos 2:4 – “Indi lang ang inyo kaayuhan ang inyo hunahunaon kundi ang kaayuhan man sang iban…”
- 3rd – Conclusion of Zophar… vs. 13-20
- 3rd – Paghinakop ni Zofar… vs. 13-20
- Repent from the heart… vs. 13-14
- Paghinulsol nga halin sa tagipusuon… vs. 13-14
- If you would prepare your heart – and stretch out your hands toward Him…
- Kon maghinulsol ka lang – kag magdangop sa Dios…
- If iniquity were in your hand – and you put it far away…
- Kung ang kalautan nagpalapit sa imo – kag ginpili mo nga indi magpakasala…
- And would not let wickedness dwell in your tents!
- Kag indi mo pagtugutan ang imo panimalay sa pagpakasala!
- Zophar tells Job to REPENT – not just in his HEART – let it be seen in his ACTIONS!
- Si Zofar naghambal kay Job nga MAGHINULSOL – indi lang sa iya TAGIPUSUON – kundi makita man ini sa iya BUHAT!
- Repentance is not just being sorry – it is a changed life!
- Ang paghinulsol indi lang nga nagapakitluoy ka – kundi pagbag-o sang kabuhi!
- When someone gets drunk – wakes up the next morning with a splitting headache…
- Kon may hubog nga tawo – kag sa iya pagbugtaw pagka-aga daw mabuka ang iya ulo sa kasakit…
- Has cuts and bruises because they got into a fight – they cannot even remember…
- May mga pilas kag mga lagob tungod sa pagpakig-away – nga indi gani nila madumduman…
- Of course they swear they will – never do that again – because they are miserable…
- Sigurado magapanumpa sila nga – indi na nila paghimuon liwat – tungod kay naga-antos sila…
- But give them a chance – a month / week / perhaps just a day – and it happens again!
- Pero hatagi sila sang – isa ka bulan / semana / ukon basi isa ka adlaw lang – kag ini matabo naman liwat!
- If we do not turn from our sinful ways TO JESUS – we will not change…
- Kung indi kita magtuad sang aton mga sala KAY JESUS – indi kita magbag-o…
- True repentance is seen through a transformed life – no longer doing the same things!
- Ang matuod nga paghinulsol makita sa kabuhi nga nagbag-o – ginbayaan ang daan nga pagginawi!
- Not that we are perfect – but we are different – desiring to live for Jesus!
- Indi tungod nga perpekto kita – kundi lain kita sa iban – nagahandom sa pagkabuhi para kay Jesus!
- God will RESTORE… vs. 15-20
- Ang Ginoo NAGAPASAG-ULI… vs. 15-20
- Then you could lift up your face without spot – you could be steadfast and not fear…
- Sigurado gid nga indi ka na mahuya – kag magakabuhi ka nga malig-on kag wala sing ginakahadlukan…
- Because you would forget your misery – and remember it as waters that have passed away…
- Dayon malipatan mo na ang imo mga kasakit – nga daw sa tubig lang ini nga naglabay…
- Life would be brighter than noonday – though it were dark – you would be like the morning…
- Kag ang imo kabuhi mangin masanag pa sang sa silak sang adlaw sa udto – ang kadulom sang imo kabuhi – magasanag pareho sa kaagahon…
- You would be secure because there is hope – you would dig around you – your rest in safety…
- Magakabuhi ka nga malig-on tungod kay may paglaom ka – protektaran ka sang Dios – kag magapahuway nga wala sing ginakahadlukan…
- You would also lie down – and no one would make you afraid – many would court your favor!
- Magahigda ka – nga wala sing may nagapahadlok sa imo – kag madamo ang magapangayo sang bulig sa imo!
- But the eyes of the wicked will fail – and they shall not escape – and their hope is loss of life!
- Pero ang mga malaot mapaslawan – kag wala na sing mapalagyuhan pa – kag ang ila lang paglaom amo ang kamatayon!
- Zophar was doing so WELL – till he comes to his conclusion…
- MAAYO gid ang kahimtang ni Zofar – asta nakaabot siya sa iya nga paghinakop…
- He defaults back to the same FLAWED response of Eliphaz and Bildad…
- Ang iya ginahambal pareho man sa sabat ni Elifaz kag Bildad nga INDI HUSTO…
- Bad things ONLY happen to BAD people – so if you REPENT life will be AMAZING…
- Ang malain nga mga butang nagakatabo LANG sa malain nga mga tawo – kung maghinulsol ka mangin MAKATILINGALA ang imo kabuhi…
- But if you do NOT – then there is NO escape – your life is OVER!
- Pero kung INDI – gani WALA na sang kaluwasan pa – KATAPUSAN na sang imo kabuhi!
- 2nd – Answering Zophar – Chapter 12 [NLT]
- 2nd – Pagsabat kay Zofar– Kapitulo 12 [NLT]
- 1st – You have no WISDOM… vs. 1-3
- 1st – Wala ka sang KAALAM… vs. 1-3
- Then Job spoke again:
- Dayon nagsabat si Job:
- You people REALLY know everything – when you die – wisdom will die with you!
- Nagahunahuna kamo nga kamo lang ang maalam – kon mapatay na kamo – ang kaalam mapatay man kaupod sa inyo!
- I know a few things myself – and you are no better than I am…
- Pero maalam man ako pareho sa inyo – kag indi kamo labaw sa akon…
- Who does NOT know these things you have been saying!
- Nahibaluan ko man ining tanan nga inyo ginsiling!
- Job sarcastically responds– surely you know EVERYTHING – and wisdom will die with you!
- Si Job nagsabat – nagahunahuna kamo nga kabalo kamo sang TANAN – pero ang kaalam mapatay man kaupod sa inyo!
- Job was NOT ignorant – he knew the WISDOM of the WORLD as well as anyone…
- Si Job INDI ignorante – nakahibalo siya sang KAALAM sang KALIBUTAN labaw sa bisan sin-o…
- The idea that BAD things only happen to BAD people…
- Ang ideya nga ang MALAIN nga mga butang nagakatabo lang sa mga MALAIN nga tawo…
- But the common convention of men had proven to be WRONG – and Job wanted to know WHY!
- Pero napamatud-an nga SALA ang kinaandan sang tawo – kag gusto mahibal-an ni Job NGAA!
- Since men could not give him the answers – including his three FRIENDS – he would ask God!
- Tungod ang tawo indi makahatag sang husto nga mga sabat sa iya – pati ang iya tatlo ka ABYAN – pamangkuton niya ang Ginoo!
- 2nd – Looking to the Lord… 4-13
- 2nd – Nagatan-aw sa Ginoo… 4-13
- Expecting an ANSWER… vs. 4-6
- Nagapaabot sang SABAT… vs. 4-6
- My friends laugh at me – for I call on God and expect an answer…
- Nangin kaladlawan ako sa akon mga abyan – tungod kay nagatawag ako sa Ginoo kag nagapaabot sang Iya sabat…
- I am a just and blameless man – yet they laugh at me…
- Bisan matarong ako kag wala sing kasawayan – ginakadlawan gihapon ako…
- People who are at ease mock those in trouble – give a push to people who are stumbling…
- Ang mga tawo nga pareho sa akon nga nagaantos ginatamay sang mga tawo nga nagapatawhay-tawhay lang – ang nagakasandad ginatikwang pa gid…
- Robbers are left in peace – and those who provoke God live in safety…
- Pero ang mga tulisan kag ang mga tawo – kag ang mga nagapaakig sa Dios nagakabuhi nga malinong…
- Though God keeps them in his power [God is still in control]!
- Pero ginahuptan sila sang Ginoo sa iya nga gahom [Ang Ginoo gihapon ang nagakontrol]!
- Job wanted God to answer – why are BAD people [robbers / provokers] left in peace…
- Gusto ni Job nga magsabat ang Ginoo – ngaa ang mga MALAIN nga tawo [tulisan / nagapaakig sa Dios] nagakabuhi nga malinong…
- Yet he was a JUST and BLAMELESS man – and his life fell apart!
- Bisan siya MATARONG kag WALA sang KASAWAYAN nga tawo – naguba ang iya kabuhi!
- And Job was BLAMELESS [תָּם] – God said so Himself – Job 1:8 / Job 2:3
- WALA sang KASAWAYAN ang kabuhi ni Job[תָּם] – ginhambal ina sang Ginoo – Job 1:8 / Job 2:3
- The FRIENDS of Job might mock Job for expecting God to answer…
- Sa paghulat niya sa sabat sang Ginoo basi yagutaon siya sang iya mga ABYAN…
- But they would be wrong – because in the end that is exactly what God did – Job 38-41
- Pero sala sila – tungod kay sa ulihi amo gid ina ang ginhimo sang Ginoo – Job 38-41
- The world – family – might think we are crazy to ask God questions…
- Ang kalibutan – pamilya – basi nagahunahuna sila nga daw sa buang kita nga nagapamangkot sa Ginoo…
- But if we are truly looking for answers – God is the ONLY one who has them!
- Pero kung tuod nga nagapangita kita sang mga sabat – ang Ginoo LANG ang pwede naton kadtuan!
- Jeremiah 29:13 – “You will find Me, when you search for Me with all your heart.”
- Jeremias 29:13 – “Kon magadangop kamo sa akon sing tinagipusuon, buligan ko kamo.”
- God DID this to me… vs. 7-10
- Ang Ginoo naghimo sini sa akon… vs. 7-10
- Ask the animals [imperative] and they will teach you – birds of the sky will tell you…
- Pamangkota ang mga sapat [imperative] kay tudluan ka nila – ang mga pispis sa kalangitan magasabat sa imo…
- Speak [imperative] to the earth and it will instruct you – let the fish in the sea speak to you…
- Maghambal ka [imperative] sa kalibutan kay tudluan ka niya – tuguti ang mga isda sa kadagatan nga magpakighambal sa imo…
- For they all know – that my disaster has come from the hand of the LORD…
- Kay tanan sila nakahibalo – sining ginhimo sang Ginoo…
- For the life of every living thing is in his hand – and the breath of every human being!
- Ara sa iya kamot ang kabuhi ukon ang ginhawa sang tanan nga tinuga – pati sang tawo!
- Hand of the LORD [יְהוָה] – the ONLY time the NAME of God is mentioned – Job 3-37
- Ang kamot sang Ginoo [יְהוָה] – sa ini LANG nga tion ginsambit ang NGALAN sang Ginoo – Job 3-37
- Perhaps in a dramatic contrast – the animals / birds / earth / and fish…
- Katingalahan nga pagpaanggid – sa mga sapat / pispis / kalibutan / kag isda…
- All knew the LORD – by NAME – and could tell you HE brought the disaster on Job…
- Tanan nakakilala sa DIOS – sa NGALAN – kag makasugid nga SIYA ang naghatag sang mga pagtilaw kay Job…
- But the FRIENDS of Job did NOT know His name – called him [אֱלוֹהַ] and [שַׁדַּי]!
- Pero ang mga ABYAN ni Job WALA nakakilala sa Iya ngalan – ginatawag siya nga [אֱלוֹהַ] kag [שַׁדַּי]!
- True WISDOM… vs. 11-13
- Matuod nga KAALAM… vs. 11-13
- The ear tests the words it hears just as the mouth distinguishes between foods…
- Kon ang dila sang tawo makahibalo kon ano ang manamit ukon indi manamit nga pagkaon, ang dulunggan sang tawo makahibalo man kon ano ang maayo ukon malain nga mga pulong…
- Wisdom belongs to the aged – and understanding to the old…
- Madamo sing nahibaluan ang tigulang nga tawo – kay samtang nagalawig ang iya kabuhi, nagadamo pa gid ang iya nahibaluan…
- But true wisdom and power are found in God – counsel and understanding are his!
- Pero ang Dios indi lamang may kaalam kundi may gahom pa – kag sa iya lang ang matuod nga paghangop kon ano ang dapat himuon!
- Although WISDOM does come with AGE – UNDERSTANDING to the OLD…
- Bisan nga MAALAM ang mga KATIGULANGAN – kag madamo sang NAHIBALUAN…
- Job had heard the WISDOM of his friends – and TESTED it – and found it LACKING…
- Nabatian na ni Job ang KAALAM sang iya mga abyan – kag GINTILAWAN ini – kag natukiban niya nga KULANG ang ila kaalam…
- But who is OLDER than God – He was the ONLY one who could give Job the RIGHT answer!
- Pero sin-o ang MAS TIGULANG sa Ginoo – Siya LANG ang makahatag sang HUSTO nga sabat kay Job!
- I John 4:1 – “Do not believe every spirit, but test the spirits…”
- I Juan 4:1 – “Indi kamo magdali-dali pati sa mga tawo nga nagasiling nga ang ila ginatudlo halin sa Espiritu Santo, kundi usisaon ninyo anay kon bala ang ila ginatudlo halin sa Dios ukon indi…”
- The world is ALWAYS trying to convince us they have the ANSWERS in life…
- Ang kalibutan PIRME nagakumbinsi sa aton nga may ara sila sang tanan nga SABAT sa aton kabuhi…
- They may even pass LEGISLATION to tell us that their answer is the LAW…
- Mahimo pa nila magpatuman sang kasuguan kag ipakita sa aton ang ila sabat ara sa KASUGUAN…
- But we need to TEST the words we hear – VERIFY and see if they are RIGHT…
- Pero kinahanglan naton USISAON ang mga pulong nga aton mabatian – kung ini MATUOD kag MATARONG…
- TRUE wisdom comes from only ONE place – asking the Lord – James 1:5
- Ang MATUOD nga kaalam ISA lang ang ginhalinan – magpangayo sa Ginoo – Santiago 1:5
- 3rd – The SOVEREIGNTY of God… vs. 14-25
- 3rd – Ang PAGKAGAMHANAN sang Ginoo… vs. 14-25
- What [God] destroys cannot be rebuilt – when he puts someone in prison – there is no escape…
- Kung ano [Ang Ginoo] ang Iya ginaguba wala sang makakay-o – ang Iya mga ginapriso – wala sang may makahilway…
- If He holds the rain the earth becomes a desert – if He releases – they flood the earth!
- Kung punggan Niya ang ulan kag ang kalibutan mangin desierto – kag kon pabay-an niya ang ulan – nagabaha kag nagakahalitan ang duta!
- Yes – strength and wisdom are His – deceivers and deceived are both in his power…
- Huo – makusog siya kag madinalag-on – kag ara sa idalom sang iya gahom ang nagapangdaya kag ang ginadayaan…
- He leads counselors away – stripped of good judgment – wise judges become fools [piel]…
- Ginadula niya ang kaalam sang mga manuglaygay – kag ang mga tawo – kag ginapabuang niya ang mga manughukom [piel]…
- He removes the royal robe of kings – they are led away with [shackles] around their waist…
- Ginapahalin niya ang mga hari sa ila trono – kag ginabihag sila nga may [mga gapos] sa ila hawak…
- He leads priests away – stripped of status – He overthrows those with long years in power…
- Ginakuha niya ang mga pari – kag ang mga tawo – sa ila gamhanan nga posisyon…
- He silences the trusted adviser – and removes the insight of the elders…
- Ginapahipos niya ang mga ginasaligan nga mga manuglaygay – kag ginakuha niya ang husto nga pag-intiendi sang mga tigulang…
- He pours disgrace upon princes – and disarms the strong…
- Ginatamay niya ang dungganon nga mga tawo – kag ginakuhaan niya sang gahom ang gamhanan nga mga tawo…
- He uncovers [sin] hidden in darkness – he brings light to the [darkest corners] …
- Ginapahayag niya [ang sala] ang mga sekreto – kag ginapasanag ang [madulom nga bahin] …
- He builds up nations only to destroy [piel] them – expands nations and He abandons them…
- Ginapagamhanan niya ang mga nasyon [piel] pero ginapierdi Niya ini – ginapasangkad niya ang mga nasyon kag ginalaglag man Niya ini…
- He strips kings of [their heart] – and leaves them wandering in a pathless wasteland…
- Ginahimo niya nga mga buang-buang ang ila mga pangulo [ila tagipusuon] – kag ginapatalang-talang sila sa kamingawan…
- They grope [piel] in the darkness without a light – He makes them stagger like drunkards!
- Nagapangapkap sila [piel] sa madulom – kag nagaduling-duling pareho sa hubog!
- Job – with a tirade of Hebrew POETRY – defines the SOVEREIGNTY of God…
- Si Job – nagakumod sang Hebreo nga BINALAYBAY – nagapakita sang PAGKAGAMHANAN sang Ginoo…
- But NOTE – all his EXAMPLES are negative – reflecting his pessimistic perspective…
- Pero TANDAI – indi maayo ang mga HALIMBAWA niya – nagapakita sang iya panan-awan nga wala sang paglaum…
- His EXPERIENCE darkened his view of HOW God interacted with men…
- Ginpadulom sang iya mga INAGYAN ang iya panan-awan kung PAANO makig-angot ang Ginoo sa tawo…
- And while all of his statements are TRUE – it is NOT all that God does!
- Kag HUSTO gid ang iya tanan nga ginhambal – pero INDI pa ina ang tanan nga ginahimo sang Ginoo!
- Psalm 103:9 – “[God] will not constantly accuse us – nor remain angry forever.”
- Salmo 103:9 – “[Ang Ginoo] wala nagapadayon ang iya pagsabdong – kag indi permanente ang iya kaakig.
- As much as we are affected by our circumstances – we need to remember God is NOT…
- Gakaapektohan kita sang aton sitwasyon – pero panumdumon naton nga ang Ginoo WALA gakaapektohan…
- And we must NOT interpret the actions of the Lord through the lens of our sorrow…
- Ang pagpanghikot sang Ginoo INDI naton paghatagan sang kahulugan paagi sa aton nga sitwasyon…
- God never changes – and He is always working with ONE motive – His love for us!
- Ang Ginoo wala nagabag-o – kag ISA lang ang iya motibo sa iya nga pagpanghikot sa aton – Ang Iya paghigugma sa aton!
- Lamentations 3:22 – “The steadfast love of the Lord never ceases…”
- Panalambiton 3:22 – “Ang gugma kag kaluoy sang Ginoo wala sing katapusan…”
- 3rd – Worthless physicians – Chapter 13
- 3rd – Wala pulos nga manugbulong – Kapitulo 13
- 1st – I KNOW what you KNOW … vs. 1-3
- 1st – NAHIBALUAN ko man ang inyo NAHIBALUAN … vs. 1-3
- I have seen all this with my own eyes – and heard it with my own ears – and now I understand…
- Nakita ko ang tanan nga ginsiling ninyo – kag nabatian ini sang akon mga dulunggan – kag naintiendihan ko ini…
- I know as much as you do – you are no better than I am…
- Kon ano ang inyo nahibaluan, nahibaluan ko man – indi kamo labaw sa akon…
- As for me – I would speak directly to the Almighty – I want to argue my case with God himself!
- Kon sa akon – indi ako magpakighambal sa inyo kundi sa Dios nga Makagagahom – gusto ko nga magpakigbais sang akon kaso sa Ginoo mismo!
- It can be easy to FORGET – we are ALL in the same BOAT – we are ALL sinners…
- Mahapos lang KALIMTAN nga – palareho lang kita TANAN – TANAN kita makasasala…
- If people come to us looking for ANSWERS – we need to remember we are NOT the answer…
- Kung may tawo nga magkadto sa aton sa pagpangita sang SABAT – panumdumon naton INDI kita ang sabat…
- Our ONLY job is to be the billboard to point them to Jesus – so they can speak to the ALMIGHTY!
- Pareho sa karatula ang aton LANG gid himuon nga itudlo sila kay Jesus – agod magpakighambal sila sa LABING GAMHANAN nga Dios!
- 2nd – STOP Talking… 4-12
- 2nd – MAG-UNTAT sa Paghambal… 4-12
- As for you – you smear me with lies – as physicians – you are worthless quacks… vs. 4-5
- Kamo – ginatinguhaan ninyo nga bulngon ako sing mga binutig – pareho sa doktor – tanan kamo wala sang pulos… vs. 4-5
- If only you could be silent! That is the wisest thing you could do!
- Mas maayo pa nga maghipos na lang kamo tanan! amo ina ang pinakamaayo ninyo nga himuon!
- The FRIENDS of Job came to HELP heal his wounds [physician]…
- Nag-abot ang mga ABYAN ni Job sa PAGBULIG nga mag-ayo siya [manugbulong]…
- But instead they had ATTACKED him – WOUNDED him more – accusing him of LIES…
- Pero sa baylo gin ATAKE nila si job – gindugangan ang iya KASAKIT – kag gin-akusahan sang KABUTIGAN…
- The WISEST things they could do at this point – was to STOP talking!
- Kag ang PINAKAMAAYO nga himuon nila – ang MAG-UNTAT sa paghambal!
- Start LISTENING… vs. 6-12
- PAMATI-I ninyo… vs. 6-12
- Listen [imperative] to my charge – pay attention [imperative] to my arguments…
- Pamatii ninyo [imperative] ang akon ihambal – magpamati kamo [imperative] sa akon mga rason…
- For God are you speaking [piel] lies – do you make your dishonest arguments for His sake…
- Nagabinutig kamo sa [piel] Ginoo – ginadepensahan bala ninyo ang Dios sa inyo nga pagbinutig…
- Will you slant your testimony in his favor – will you argue His case for Him…
- Ginaapinan bala ninyo siya – nga daw sa ginadepensahan ninyo sa korte…
- What will happen when He finds out what you are doing – can you fool Him…
- Kon usisaon kamo sang Dios – may maayo ayhan siya nga makita sa inyo…
- No – you will be in trouble with Him – if you secretly slant your testimony in His favor…
- Indi – kamo maghunahuna nga madayaan ninyo siya pareho sang inyo pagdaya sa mga tawo – sigurado gid nga sabdungon kamo sang Dios…
- Does His majesty not terrify [piel] you – does your fear of Him not overwhelm you!
- Wala bala kamo mahadlok sa iya [piel] gahom – maagwanta nyo pa bala ang inyo pagkahadlok!
- Your platitudes are as valuable as ashes – your defense is as fragile as a clay pot!
- Ang inyo mga hulubaton wala sing pulos pareho sa abo – ang inyo mga rason kapigaw pareho sa kolon!
- The three FRIENDS were claiming to speak on behalf of God…
- Ang tatlo ka mga ABYAN nagaangkon nga sila ang maghambal para sa Ginoo…
- Job warned them to be AFRAID – because when God found out – He would NOT be happy!
- Ginpaandaman sila ni Job nga MAGKAHADLOK – kay kung mahibaluan sang Ginoo – INDI gid Siya malipay!
- Hophi and Phinehas were the sons of Eli – I Samuel 2:12-17
- Si Hofni kag Finehas mga anak ni Eli – I Samuel 2:12-17
- They would take the best of the meat of the sacrifices (steal) from the people…
- Ginakuha nila ang pinakamaayo nga karne nga ginahalad (nagapangawat) sang mga tawo …
- The had affairs with the women who came to worship – I Samuel 2:22
- Nagapakighilawas sila sa mga babayi nga naga-abot sa pag-alagad – I Samuel 2:22
- Such such poor representatives – the people hated coming to God – I Samuel 2:17
- Indi gid maayo nga mga manugbulig – ginakaugtan sang mga tawo ang pag-alagad sa Ginoo – I Samuel 2:17
- When someone who claims to SPEAK for God – and is WRONG…
- Kon may mag-angkon nga MAGHAMBAL para sa Ginoo – kag MAKASALA siya…
- They end up MISREPRESENTING God to people – confusing or discouraging them…
- Ang resulta INDI nila MAPRESENTAR sang maayo ang Ginoo sa mga tawo – basi magtalang ukon maluyahan lang sila…
- And God will judge those people more severely for the damage they do – James 3:1
- Tungod sa halit nga ginhimo nila pagahukman sila sang Ginoo sang mas grabe pa sa ginhimo nila – Santiago 3:1
- 3rd – TRUST God… vs. 13-19
- 3rd – PAGSALIG sa Ginoo… vs. 13-19
- Be silent [imperative] – let ME just ME speak – and I will face the consequences… vs. 13-14
- Hipos kamo [imperative] – samtang nagahambal ako – kag pabay-i lang ninyo ako bisan ano ang matabo sa akon… vs. 13-14
- Yes – I will take my life in my hands – and say what I really think!
- Huo – handa ako sa pagtaya sang akon kabuhi – kag ihambal kung ano ang akon ginahunahuna!
- No doubt the FRIENDS of Job are ready to being ARGUING with him again…
- Sigurado ang mga ABYAN ni Job nagapreparar na sa PAGBAIS sa iya…
- He DEMANDS they stay SILENT – Job would take his case to God…
- Si Job NAGPANGABAY nga MAGHIPOS sila – gusto ni Job magpakighambal sa Ginoo…
- And he was more than willing to accept the consequences for his actions!
- Kag batunon ni Job sang bug-os ang mga resulta sang iya mga buhat!
- Not a HYPOCRITE… vs. 15-19
- Indi HIPOKRITO… vs. 15-19
- Though He slay me – yet will I TRUST Him – I am going to argue my case with him!
- Sigurado nga patyon ako sang Dios – MAGASALIG pa ayhan ako – pero sa gihapon depensahan ko ang akon kaugalingon sa iya atubangan!
- He also shall be my salvation – for a HYPOCRITE could not come before Him…
- Basi pa lang paagi sini maluwas ako – kay ang tawo nga indi diosnon indi gid makapalapit sa iya atubangan…
- REMEMBER – in Hebrew the word HYPOCRITE speaks of someone who denies God exists!
- TANDAI ini – sa Hebreo ang tinaga nga HIPOKRITO amo ang tawo nga wala nagakilala sa Ginoo!
- Listen [imperative] closely to what I am about to say – hear me out…
- Pamatii [imperative] sing maayo ang akon mga ginahambal – pamatii ako…
- I have prepared my case – I will be proved innocent…
- Karon nga preparado na ako sa pagdepensa sang akon kaugalingon – nahibaluan ko nga ideklarar ako nga inosente…
- Who is he who can argue with me – If now I hold my tongue – I will perish!
- Sin-o bala ang makaakusar sa akon nga nakasala ako – kon may ara gid man – mahipos na ako kag mapatay!
- Job did NOT trust his FRIENDS – but he did TRUST the Lord…
- Si Job WALA nagsalig sa iya mga ABYAN – pero NAGSALIG siya sa Ginoo…
- So there was nothing they could say that could keep him from CRYING out to the God!
- Gani wala sila sang mahimo nga makapugong kay Job sa PAGPANAWAG sa Ginoo!
- 4th – Prayer of Job… vs. 20-28
- 4th – Ang pangamuyo ni Job… vs. 20-28
- O God – grant me these two things – and then I will not hide [niphal] myself from you… vs. 20-21
- O Dios – ihatag ining duha ka butang sa akon – kag indi na ako magpanago [niphal] sa imo… vs. 20-21
- Remove your heavy hand from me – and do not terrify me with your awesome presence…
- Untati na ang pagpaantos mo sa akon – kag indi na ako pagpahadluka sa imo makahaladlok nga ginahimo sa akon…
- FIRST – Job wanted God to do TWO things – stop the TRIALS [heavy hand] …
- UNA – gusto ni Job nga himuon sang Ginoo ang DUHA ka butang – untaton ang mga PAGTILAW [bug-at nga kamot] …
- SECOND – he wanted God to explain WHY – but not terrify him with His AWESOME presence!
- IKADUHA – gusto niya ipaathag sang Ginoo NGAA – pero indi siya paghadlukon sang Iya mga GINAHIMO!
- The TRIALS were DONE – but God was still showing Job WHY he lost everything!
- Ang mga PAGTILAW TAPOS na – pero padayon nga ginapakita sang Ginoo kay Job NGAA nadula sa iya ang tanan!
- Trials can come in a LOT of shapes and sizes – FINANCIAL / PHYSICAL / RELATIONAL…
- Ang mga pagtilaw naga-abot sa nagakalain-lain nga porma kag kadakuon – PINANSYAL / PISIKAL / parte sa RELASYON…
- But as hard as the actual TRIALS can be – it is equally as challenging to understand WHY…
- Pareho sa kabudlay sang mga PAGTILAW – mabudlay man ini hangpon NGAA…
- Because the answer is DEATH – learning to DIE to ourselves – Luke 9:23
- Tungod kay ang sabat KAMATAYON – handa sa KAMATAYON sa pagsunod sa Ginoo – Lucas 9:23
- And it is NOT easy to come to a place of BROKENNESS and DEPENDENCE on Jesus!
- Kag INDI mahapos nga itugyan ang aton KALUYAHON kag PAGSALIG kay Jesus!
- God please SPEAK…vs. 22-28
- Ginapangabay ang Ginoo nga magsabat…vs. 22-28
- Now summon me [imperative] – and I will answer! Or let me speak to You – and You reply…
- Karon, maghambal ka sa akon [imperative] – kag sabton ko ikaw! ukon ako ang maghambal sa imo – kag sabton mo ako…
- Tell me – what have I done wrong – show me [imperative] my rebellion and my sin…
- Sugiri ako – kon ano bala nga sala ang akon nahimo – ipakita sa akon [imperative] ang akon mga paglapas kag mga sala…
- Why do you turn away from me – why do You treat me as your enemy!
- Ngaa bala nagalikaw ka sa akon – kag ginakabig mo ako nga imo kaaway!
- Would you terrify a leaf blown by the wind – would you chase dry straw…
- Ngaa ginapahadlok kag ginalagas mo ako – pareho man lang ako sa dagami ukon sa dahon nga ginapalid sang hangin…
- You write bitter accusations against me – and bring up all the sins of my youth…
- Nagasulat ka sang masakit nga mga akusasyon kontra sa akon – kag ginapabayad mo ako sa mga sala nga nahimo ko sang bataon pa ako…
- You put my feet in stocks – You examine all my paths – You trace all my footprints…
- Daw pareho lang nga ginakadenahan mo ang akon mga tiil – ginabantayan mo ang tagsa ko ka tikang – kag ginasunod mo ang agi sang akon mga tiil…
- I waste away like rotting wood – like a moth-eaten coat!
- Gani pareho ako sa gabok nga butang nga nagakadunot – ukon pareho sa bayo nga ginaut-ot sang sapat-sapat!
- I was raised in a GODLY home – with an amazing father and mother…
- Ginpadako ako sa isa ka Diosnon nga pamilya – kaupod ang akon matutom nga amay kag iloy…
- But when I was a teenager – everything went wrong – and my life FELL APART…
- Pero sang pamatan-on na ako – malain na ang mga nagakalatabo – kag NAGUBA ang akon kabuhi…
- I can remember wanting to know WHY – demand [imperative] God SPEAK and tell me!
- Nadumduman ko pa nga gusto ko mahibaluan NGAA – nagapangabay nga [imperative] Ginoo MAGHAMBAL ka kag sugiri ako!
- But God has SPOKEN – we have the ANSWER – if we are just willing to LISTEN…
- Pero ang Ginoo naghambal – may ara kita sang SABAT – kung handa lang kita nga MAGPAMATI…
- We come to His WORD – through the Bible God unlocks the answers to our questions!
- Magpalapit kita sa Iya nga PULONG – kay paagi sa Bibliya ginapakita sang Ginoo ang mga sabat sa aton mga pamangkot!
- 4th – Death is the end – Chapter 14
- 4th – Ang Kamatayon ang katapusan – Kapitulo 14
- 1st – Life is SHORT … vs. 1-12
- 1st – Ang Kabuhi MALIP-OT lang … vs. 1-12
- How frail is humanity! How short is life – how full of trouble… vs. 1-4
- Kami nga mga tawo! malip-ot lang ang amon kabuhi – kag madamo kami sang kalisod… vs. 1-4
- We blossom like a flower and then wither – like a passing shadow – we quickly disappear…
- Pareho kami sa bulak nga nagabuskad kag sa indi madugay nagakalaya – ukon pareho sa landong – nga nagakadula gilayon…
- Must you keep an eye on such a frail creature – and demand an accounting from me…
- Ti ngaa ginabantayan mo gid ang tawo – gusto mo pa siya nga hukman…
- Who can bring purity out of an impure person – no one!
- May tawo bala nga nagakabuhi nga matinlo gid – Wala! Kay ang tanan nga tawo mahigko!
- Job recognizes the SHORT time men are given in this life – like a flower or shadow…
- Nakita ni Job ang MALIP-OT lang nga kabuhi sang tawo – pareho lang sa bulak ukon sa landong…
- They are here ONLY for a moment – then they are gone…
- Makita naton sila sang makadali LANG – kag nagakadula sila…
- Therefore – why does God demand PURITY from someone whose life is so FRAIL!
- Gani – ngaa nagapangayo ang Ginoo sang PAGKAPUTLI sa tawo nga ang iya kabuhi MALUYA!
- No HOPE… vs. 5-12
- Wala sang PAGLAUM… vs. 5-12
- You have decided the length of our lives – and we are not given a minute longer…
- Ginpat-od mo na kon ano kalawig ang kabuhi sang tawo – Kag indi siya makapasobra sa tion nga gintalana mo sa iya…
- So leave us alone and let us rest! We are like hired hands – so let us finish our work in peace…
- Gani indi na lang paghingabuta ang tawo! pareho sa isa ka trabahador – pabay-i na lang siya agod makapatawhay man siya pagkatapos sang obra…
- Even a tree has more hope! If it is cut down – it will sprout again and grow new branches…
- Kon utdon ang isa ka kahoy! may paglaum pa ini – may tsansa pa nga mabuhi ini kag magtubo liwat…
- Though its roots have grown old in the earth – and its stump decays…
- Bisan gulang na ang gamot – kag patay na ang puno sini…
- At the scent of water it will bud – and sprout again like a new seedling!
- Kon matubigan magapanalingsing pa ini – kag magatubo ini pareho sa isa ka bag-o nga tanom!
- But when people die their strength is gone – they breathe their last – then where are they…
- Pero kon ang tawo ang mapatay, madula na ang tanan niya nga kusog – pagkabugto sang iya ginhawa – amo na ina ang iya katapusan…
- As water evaporates from a lake – and a river disappears in drought…
- Subong nga nagabuhin ang tubig sa dagat – kag nagahubas ang suba…
- People are laid to rest and do not rise again – until the heavens are no more…
- Ang tawo nagakapatay, kag indi na siya makabangon ukon makabugtaw sa iya pagkatulog – samtang may kalangitan pa…
- They will not wake up – nor be roused from their sleep!
- Indi na sila magbugtaw – ukon magbangon sa ila pagkatulog!
- Herein we see the IGNORANCE of Job – he did NOT understand death…
- Makita naton diri ang pagka IGNORANTE ni Job – WALA siya nakaintiendi sang kamatayon…
- He assumed that when someone DIES – they will NOT wake up – it was the END!
- Nagahunahuna siya nga kung MAPATAY ang tawo – INDI na sila magbugtaw pa – kag amo ina ang ila KATAPUSAN!
- God would rebuke Job [and his friends] for their IGNORANCE in the end!
- Sa ulihi sabdungon sang Ginoo si Job [kag ang iya mga abyan] tungod sa ila nga pagka IGNORANTE!
- Job 38:2 – “Who is this who darkens counsel by words without knowledge…”
- Job 38:2 – “Sin-o ka nga magpangduhaduha sang akon kaalam? Ang imo mga ginapanghambal nagapakita lang nga wala ka sing may nahibaluan…”
- 2nd – The HOPE… 13-17
- 2nd – Ang PAGLAUM… 13-17
- I wish you would hide me in the grave – and forget me there until your anger has passed…
- O Ginoo, kabay pa kuntani nga taguon mo na lang ako sa lugar sang mga patay – hasta madula ang imo kaakig…
- But mark your calendar to think of me again!
- Kag magtalana ka sang tion nga dumdumon mo ako didto!
- Job though the GRAVE was a place to HIDE from the judgement of God…
- Para MAGLIKAW sa hukom sang Dios nagahunahuna si Job nga basi pwede siya makapanago sa lugar sang mga PATAY …
- He assumed if He died – then all of his troubles would be OVER!
- Nagahunahuna siya nga kung mapatay siya – MADULA ang tanan nga kagamo sa iya kabuhi!
- A resurrection… vs. 14-17
- Ang pagkabanhaw… vs. 14-17
- Can the dead live again – this would give me hope through all my years of struggle…
- Kon mapatay ang tawo mabuhi pa bala siya liwat – Ti batason ko ang bug-os nga tion sang akon pag-antos hasta mag-abot ang tion nga matapos ini…
- You would call and I would answer – and You would yearn for me – Your handiwork…
- Sa tion nga magpanawag ka sa akon, Ginoo, magasabat ako – handumon mo ako – nga imo tinuga…
- For then you would guard my steps – instead of watching for my sins…
- Bisan sa sina nga tion bantayan mo ang akon mga ginahimo – pero indi mo na pagdumdumon pa ang akon sala…
- My sins would be sealed in a pouch- and you would cover my guilt!
- Daw pareho lang nga isulod mo ini sa bag – agod matabunan kag indi mo na makita pa!
- Job realized that IF there was a RESURRECTION – that would change everything…
- Narealisar ni Job nga kung may PAGKABANHAW kuntani – magabag-o gid ang tanan…
- All of the TRIALS and STRUGGLES could have greater purpose in an ENTERAL context…
- Tanan nga mga PAGTILAW kag KABUDLAYAN mahimo nga may dako nga katuyuan…
- God would not be PUNISHING Job – He would be GUARDING Job!
- Ang Ginoo wala NAGASILOT kay Job – kundi NAGABANTAY kay Job!
- 3rd – The TROUBLE… vs. 18-22
- 3rd – Ang KAGAMO… vs. 18-22
- Instead – as mountains fall and crumble – and as rocks fall from a cliff…
- Pero – subong nga nagakatiphag ang bukid – kag nagakahulog ang bato halin sa banglid…
- As water wears away the stones – floods wash away the soil – so you destroy hope…
- Kag subong man nga nagatais ang bato – sa padayon nga pag-ilig sang tubig – ginaguba mo ang paglaom sang tawo…
- You always overpower them – and they pass from the scene….
- Ginadaog mo siya permi – kag nagakapatay siya….
- You disfigure them in death and send them away…
- Kag ginabag-o mo ang iya hitsura kon magtaliwan na siya…
- They never know if their children grow up in honor – or sink to insignificance…
- Indi siya makahibalo kon ang iya mga anak ginapadunggan – ukon ginapakanubo…
- They suffer painfully – their life is full of trouble!
- Ang nabatyagan lang niya – amo ang iya kaugalingon nga kasakit kag kasubo!
- The THOUGHT was fleeting – Job goes back to – life is FULL of trouble…
- Ang PANGHUNAHUNA umalagi lang – si Job nagbalik sa – kabuhi nga PUNO sang kasakit kag kasubo…
- He assumed God is just wearing him down – like water slowly erodes stone…
- Nagahaum siya nga ginapaluya siya sang Ginoo – pareho sa tubig nga amat-amat ginaguba ang bato…
- Because Job did not understand DEATH – therefore he also did not understand LIFE!
- Tungod kay wala na intiendihan ni Job ang KAMATAYON – gani indi man niya maintiendihan ang KABUHI!
- God allows DIFFICULTIES – because He is working to ensure our ETERNITY!
- Ang Ginoo nagatugot sang mga KABUDLAYAN – tungod kay nagapanghikot Siya para mapat-od ang aton KALUWASAN!