These are the original teaching notes from this passage.
Review…
- TESTING Job…
- TWICE Satan came before the Lord – and demanded to TEST Job…
- But Job did NOT sin – either in his ACTIONS or with his WORDS!
- The THIRD round…
- Having been accused of HIDDEN sin by all THREE of his friends…
- Eliphaz began the THIRD and FINAL round of ACCUSATIONS – Job had no LIMIT to his sins!
- Job was DONE with his FRIENDS – TIRED of their arguments…
- He wanted to stand before the Lord – who could be reasoned with…
- Because it was plain to see – Job was NOT wicked – he was being refined by the Lord…
- And God does NOT judge the WICKED [at least in this life]!
- REMINDER: Hebrew POETRY…
- Hebrew POETRY does not attempt to RHYME words – it is not based on similar sounds…
- Hebrew POETRY is formed by the COMPARING or CONTRASTING ideas!
Looking for Wisdom… (4 points) read the verses with the teaching
Nagapangita sang Kaalam… (4 points) read the verses with the teaching
- 1st – Bildad THIRD response – Chapter 25
- 1st – Ang IKATATLO nga sabat ni Bildad – Kapitulo 25
- 1st – Bildad replied… vs. 1
- 1st – Nagsabat si Bildad… vs. 1
- The SECOND section of Job – Chapters 3-37 – the Wisdom of Men…
- Ang IKADUHA nga bahin sang Job – Kapitulo 3-37 – ang Kaalam sang Tawo…
- Broken up into THREE rounds of debate – between Job and his THREE friends…
- Gintunga sa TATLO ka bahin sang pagbaisay – ni Job kag sang iya TATLO ka mga abyan…
- This is the THIRD and FINAL response of BILDAD…
- Ang IKATATLO kag KATAPUSAN nga sabat ni BILDAD…
- Since Zophar did NOT give a THIRD response – this is the FINAL response of the THREE friends!
- Tungod nga WALA naghatag si Zofar sang iya IKATATLO nga sabat – amo ini ang KATAPUSAN nga sabat sang TATLO ka mga abyan ni Job!
- 2nd – Who can be RIGHTEOUS… vs. 2-6
- 2nd – Sin -o ang MATARONG… vs. 2-6
- God is POWERFUL… vs. 2-3
- Ang Ginoo GAMHANAN… vs. 2-3
- Dominion and Fear belong to Him – He enforces peace in the heavens…
- Gamhanan kag talahuron ang Dios – ginapaluntad Niya ang kalinong sa kalangitan…
- Who is able to count his heavenly army – His light shine on all the earth!
- Maisip bala ang iya mga soldado – may lugar bala nga wala nasanagan sang iya kasanag!
- Bildad begins his final SHORT speech by emphasizing the POWER of God…
- Ginsugdan ni Bildad ang iya MALIP-OT nga sabat paagi sa pagtalupangod sa GAHOM sang Dios…
- God RULES [dominion] and everyone should FEAR Him…
- Ang Ginoo ang NAGAGAHOM [pagkagamhanan] kag ang tanan NAGATAHOD sa Iya…
- Because He has a BIG army – who can number the ANGELS who serve Him!
- Tuman ka DAMO ang Iya mga soldado – wala sang makaisip sa mga ANGHEL nga nagaalagad sa Iya!
- We do NOT know how many ANGELS – but they are INNUMERABLE – Hebrews 12:22
- WALA kita nakahibalo kung ano ka damo ang mga ANGHEL – pero indi sila MAISIP – Hebreo 12:22
- God is RIGHTEOUS… vs. 4-6
- Ang Ginoo MATARONG… vs. 4-6
- How can a man be RIGHTEOUS [צָדַק] before God – can anyone born of a woman be pure…
- Paano makasiling ang isa ka tawo nga MATARONG siya [צָדַק] sa atubangan sang Dios – can may ara bala nga natawo nga matinlo…
- Even the moon does not shine or the stars in His sight…
- Kon bisan ang bulan kag ang mga bituon indi masanag sa iya panulok…
- In comparison – people are maggots – we mortals are mere worms!
- Ano pa ayhan – ang tawo nga – pareho lang sa isa ka ulod!
- Bildad argues NO one can be RIGHTEOUS – even the moon and stars do not shine before Him!
- Si Bildad nagabais nga WALA sang MATARONG – bisan ang bulan kag ang mga bituon indi masanag sa iya panulok!
- We are just maggots [picture of filth] – we are mere WORMS [תּוֹלָע] …
- Pareho lang kita sa mga ulod [nagapakita sang pagkahigko] – mga ULOD lamang kita [תּוֹלָע] …
- The Hebrew word for WORM [תּוֹלָע] a small worm used to create red dye!
- Ang Hebreo nga tinaga sang ULOD [תּוֹלָע] gamay nga ulod nga nagadala sang lugom na pula!
- An unusual worm – in order to give life – it attached itself to a wooden tree…
- Isa ka tumalagsahon nga ulod – nga kung magbata – gina-angot niya ang iya kaugalingon sa kahoy…
- Dies as it gives birth – stains the wood and its young in a red dye that marks them for life…
- Sa iya nga pagbata nagakapatay ini – kag nagapabilin ang iya pula nga mantsa sa kahoy kag sa iya anak sa iya bilog nga kabuhi…
- After its death the red stain – becomes white as snow and falls off the tree!
- Kung mapatay na ini, ang iya pula nga mantsa – nangin tuman ini ka puti kag nagakahulog halin sa kahoy!
- Jesus allowed Himself to be nailed to a tree – stained it with His blood…
- Gintugutan ni Jesus nga ilansang sya sa kahoy – ginmantsahan sang Iya dugo…
- In order to give us new life – marking us as His children forever!
- Agod hatagan kita sang bag-o nga kabuhi – ginmarkahan kita nga Iya mga anak asta sa kabuhi nga wala sang katapusan!
- After His death – He took the red stain of our sin – and made it white as snow!
- Pagkatapos sang Iya kamatayon – ginkuha Niya ang pula nga mantsa sang aton mga sala – kag gintinloan ini nga daw pareho kaputi sa niebe!
- Isaiah 1:18 – “Come now let us reason together… no matter how deep the stain of your sins – I can remove it… Even if you are stained as red as crimson [תּוֹלָע] I can make you as white as wool.”
- Isaias 1:18 – “Dali kamo, husayon naton ini. Bisan ano kahigko sang inyo mga sala, limpyuhan ko ina agod mangin matinlo kamo.”
- There is no other way to be RIGHTEOUS – only through the death of Jesus…
- Wala na sang iban pa nga paagi nga mangin MATARONG kita – kundi paagi lang gid sa kamatayon ni Jesus…
- On our own we CANNOT be INNOCENT before God – we cannot make ourselves clean…
- INDI kita mangin MATARONG sa atubangan sang Dios kung sa aton lang nga kaugalingon – indi naton matinloan ang aton kaugalingon…
- Only Jesus can take away the stain of our sin – washed in the blood of Christ!
- Si Jesus lang gid ang makakuha sang mantsa sang aton mga sala – gintinloan kita paagi sa dugo ni Kristo!
- 2nd – God is GREAT – Chapter 26
- 2nd – Ang Dios DAKU – Kapitulo 26
- 1st – Job MOCKS… vs. 1-4
- 1st – Si Job NANG-INSULTO… vs. 1-4
- The NINTH and FINAL speech – Then Job spoke again…
- Ang IKASIAM kag KATAPUSAN nga sabat – Dayon nagsabat si Job…
- The NINTH and FINAL speech of Job lasts for SIX chapters [we will look at just THREE today]
- May ANOM ka mga kapitulo ang IKASIAM kag KATAPUSAN nga sabat ni Job [tan-awon naton ang TATLO sini nga adlaw]
- He will begin by comparing the WISDOM of his THREE friends – to the WISDOM of God!
- Ginpaanggid niya ang KAALAM sang iya TATLO ka mga abyan – sa KAALAM sang Dios!
- Extreme SARCASM…
- Sobra nga PAG-INSULTO…
- How you have helped the powerless! How you have saved the weak!
- Nagahunahuna ka nga nabuligan mo ako nga maluya! kag wala sing ikasarang!
- How you have enlightened my stupidity! What wise advice you have offered!
- Nagahunahuna ka nga nalaygayan mo ako nga wala sing alam! paagi sa imo puwerte nga kaalam!
- Where have you gotten all these wise sayings – whose spirit speaks through you!
- Diin bala naghalin inang imo mga ginpanghambal – kay sin-o espiritu ang nagtudlo sa imo sa paghambal sina!
- Where I grew up SARCASM was our FIRST language – I learned it before ENGLISH…
- Sa akon gindak-an ang PAG-INSULTO amo ang amon UNA nga lenguahe – mas una ko nga natun-an ini antis sa INGLES…
- But the word SARCASM – comes from the GREEK word meaning to TEAR FLESH!
- Pero ang tinaga nga PAG-INSULTO – naghalin sa GRIEGO nga tinaga nga buot silingon PAGKAKAS sang UNOD!
- We need to be very careful what comes out of our mouth…
- Maghalong gid kita sa mga tinaga nga nagaguwa sa aton mga baba…
- When we use sarcasm – trying to be funny – but instead cutting those we love…
- Kung mang-insulto kita – para mangin makahalam-ot – pero sa baylo gakasakitan naton ang aton mga hinigugma…
- When we blurt out things in anger – things we wish we had not said…
- Kung may mga nahambal kita tungod sa kaakig – mga butang nga kuntani wala lang naton nahambal…
- You have heard the old saying – if you have nothing good to say – say nothing!
- Nakabati na bala kamo sa sini – kung wala ka lang man sang maayo nga ihambal – paghipos na lang!
- James 3:5 – “The tongue is a small thing, but what enormous damage it can do…”
- Santiago 3:5 – “Amo man ini ang aton dila. Gamay lang ini pero sarang makapabugal sang dalagko nga mga butang…”
- 2nd – The POWER of God… vs. 5-14
- 2nd – Ang GAHOM sang Ginoo… vs. 5-14
- Incredible EXAMPLES…
- Di-mapatihan nga mga IHIMPLO…
- As Job describes the POWER of God – he will use POETIC examples…
- Samtang ginapaangid ni Job ang GAHOM sang Ginoo – gamiton niya ang BINALAYBAY nga mga halimbawa…
- But the EXAMPLES he uses are INCREDIBLE – both in accuracy and insight…
- Pero daw INDI MAPATIHAN ang mga HALIMBAWA nga iya gingamit – sa ila nga pagkasibu kag paghangop…
- He had revelations concerning things that were not common knowledge till millennia later!
- May mga bugna siya sa mga butang nga wala naton nahibaluan asta subong!
- Power over DEATH… vs. 5-6
- Ang Gahom labaw sa KAMATAYON… vs. 5-6
- The dead tremble [imperfect] – those who live beneath the waters…
- Nagakurog sa kahadlok ang mga patay [imperfect] – sa ila nahamtangan didto sa idalom sang tubig…
- The dead TREMBLE – continually – meaning they still have EMOTIONS!
- Ang patay NAGAKUROG – sing padayon – may ara sila gihapon sang EMOSYON!
- They FEAR because they KNOW the judgment of the Lord is coming – Revelation 20:11
- NAHADLOK sila tungod NAKAHIBALO sila nga maga-abot ang Ginoo sa paghukom – Pahayag 20:11
- The grave [שְׁאוֹל] is naked in His presence – the place of destruction [אֲבַדּוֹן] is uncovered!
- Ang lugar sang mga patay [שְׁאוֹל] hayag gid sa Dios – wala sing may makatabon [אֲבַדּוֹן] sa lugar sang kalaglagan!
- In the OT there was no distinction between HEAVEN and HELL…
- Wala sang pagpasulabi sa LANGIT kag IMPYERNO sa Daan nga Kasulatan…
- It was just the GRAVE [שְׁאוֹל] – but here we are told WHO will also end up there…
- Lugar sang mga PATAY [שְׁאוֹל] – pero diri ginhambal kung SIN-O ang makakadto didto…
- [אֲבַדּוֹן] – the angel who is the king over the bottomless pit – Revelation 9:11
- [אֲבַדּוֹן] – ang anghel nga nagadumala sa buho nga tuman ka dalom – Pahayag 9:11
- It is not just men who FEAR the Lord – so do the fallen ANGELS – satan…
- Indi lang tawo ang NAGKAHADLOK sa Dios – pati man ang mga nalaglag nga mga ANGHEL – satanas…
- Because they know they also will be JUDGED on day – Matthew 25:41
- Tungod nakahibalo sila nga maga-abot ang adlaw nga HUKMAN man sila – Mateo 25:41
- Power over LIFE… vs. 7-13
- Ang Gahom labaw sa KABUHI… vs. 7-13
- God stretches the northern sky over empty space and hangs the earth on NOTHING…
- Ginahumlad sang Dios ang aminhan nga kalangitan sa mahawan nga lugar, kag ginapakabit niya ang kalibutan sa KAHAWAAN…
- STOP – take a moment to acknowledge this – written 4000 years ago!
- PAGPUNDO – pamalandungi ini sing makadali – ginsulat sang nagligad nga 4000 ka tuig!
- Contemporaries of the time were teaching the earth sat on the back of a TURTLE!
- Ang mga tawo nga nagakabuhi sang una nga tion nagtudlo nga ang kalibutan nagapungko a likod sang BAO!
- Here Job states what would not be common knowledge for over another 3500 years…
- Ginhambal diri ni Job ang indi na mahibaluan sang mga tawo sa masunod pa nga 3500 ka tuig…
- The EARTH hangs on NOTHING – it is floating in space!
- Ang KALIBUTAN nagakabit sa KAHAWAAN – nagalutaw sa kahawaan!
- He wraps the rain in his thick clouds – and the clouds do NOT burst with the weight…
- Ginaputos niya ang ulan sa mga gal-om – pero ang gal-om WALA nagakabusdik bisan mabug-at ini…
- He covers the face of His throne [heavens] – shrouding it with His clouds!
- Ginatabunan niya sang iya gal-om [kalangitan] – ang ugsad nga bulan!
- Another remarkable insight – we know WATER is heavy – ONE kilo per liter…
- Isa pa gid ka paghangop – nakahibalo kita nga ang TUBIG mabug-at – ISA ka kilo kada litro…
- We also see how THICK clouds can pour out a LOT of water!
- Makita man naton kung ano ka DAMOL ang gal-om nga makabubo sang MADAMO nga tubig!
- One kilometer of CLOUD – can weigh as much as 500k kilos – but it FLOATS…
- Ang isa ka kilometro sang GAL-OM – masarangan sini ang 500k ka kilo – pero NAGALUTAW ini…
- Because God created a RAIN cycle that keeps the earth evenly watered!
- Tungod kay nagtuga ang Ginoo sang siklo sang ULAN agod nga alalangay nga matubigan ang kalibutan!
- He created the horizon when He separated the waters – set boundary between day and night…
- Ginhimo niya ang daw tinabuan sang langit kag sang dagat – bilang dulunan sang kasanag kag sang kadulom…
- Going back to the creation – when God separated the waters – Genesis 1:7
- Sa tion sang pagtuga – sang ginseparar sang Ginoo ang tubig sa kalibutan – Genesis 1:7
- On day two God SEPARATED the waters on the earth – water above and water below…
- Sa ikaduha nga adlaw ginseparar sang Ginoo ang mga tubig sa kalibutan – sa ibabaw kag sa idalom nga bahin…
- The water below no doubt refers to oceans – before there was land…
- Sigurado gid nga ang tubig sa idalom amo ang kadagatan – nga amo ang duta sang una…
- There was a layer of water above the atmosphere – high up in the sky!
- May ara man sang tubig sa ibabaw nga bahin – sa ibabaw sang kalangitan!
- The foundations of heaven tremble – they shudder at His rebuke…
- Sa Iya nga pagsabdong nagatay-og – ang mga haligi sang langit…
- By His power the sea grew calm – by His understanding He crushed the PROUD…
- Sa Iya nga gahom ginalabugay Niya ang dagat – kag sa Iya nga kaalam ginlaglag niya ang dragon nga si Rahab…
- His Spirit made the heavens beautiful – pierced His hand – and the serpent fled!
- Sa iya nga paghuyop nagtin-aw ang langit – kag sa iya nga gahom – ginpatay niya ang nagasaog nga dragon!
- This seems to be a reference to the Adam and Eve – Genesis 3:1
- Ini ginkuha halin kay Adan kag Eva – Genesis 3:1–
- Where they were DECEIVED by the SERPENT [נָחָשׁ] – reference to satan – Revelation 12:9
- Sang GINDAYAAN sila sang MAN-OG [נָחָשׁ] – nga amo si satanas – Pahayag 12:9
- Who in PRIDE tried to DESTROY the crowning achievement of the creation – mankind…
- Sa iya nga BUGAL nagtinguha siya sa PAGGUBA sang pinakamataas nga gintuga sang Ginoo – ang katawhan…
- And when sin entered the world – it SHOOK the foundations of what God had built…
- Kag sang nagsulod ang sala sa kalibutan – NAGTAY-OG ang pundasyon nga gintukod sang Ginoo…
- But God pierced [poel] the hand – Jesus on the CROSS – and satan had to FLEE!
- Pero ginpilas sang Ginoo [poel] ang kamot – ni Jesus sa KRUS – kag si satanas NAGPALAGYO!
- Genesis 3:15 – “[The seed of the woman] shall bruise your head – you shall bruise His heel.”
- Genesis 3:15 – “[Ikaw kag ang babayi] magakontrahanay – ang imo kaliwat kag ang iya kaliwat magakontrahanay man.”
- In light of the first sin – God gave His plan for salvation…
- Tungod sa una nga sala – ginplano sang Ginoo nga hatagan kita sang kaluwasan…
- One man sinned brought all of us under the curse of sin…
- Isa ka tawo lang ang nakasala pero tanan kita napaidalom sa pagkamalaot sang sala…
- But through one man – Jesus – God showed Grace and gave forgiveness of sin!
- Pero paagi man sa isa ka tawo – nga si Jesus – ang Ginoo naghatag sang iya Grasya kag kapatawaran sang aton mga sala!
- Just a WISPER… vs. 14
- Isa lang ka HUTIK… vs. 14
- These are just the beginning of all that He does – merely a whisper of His power…
- Ini simple lang nga mga butang nga Iya ginhimo – daw isa lang ini ka hutik nga aton nabatian…
- Who then can comprehend the thunder of his power!
- Karon, sin-o bala ang makatungkad sang pagkagamhanan sang Dios!
- God has NO limits – NOTHING is impossible for Him – Luke 1:37
- Ang Gahom sang Dios wala sang limitasyon – ang tanan sarang Niya mahimo – Lucas 1:37
- If we every have any doubts – like Job – just look at creation…
- Kung kita may pangduhaduha – pareho kay Job – tan-awon naton ang Iya mga gintuga…
- All of creation POINT to the POWER of our AMAZING God…
- Ang tanan Niya nga gintuga NAGAPAKITA kung ano Siya ka GAMHANAN nga Dios…
- But as amazing as creation is – it is ONLY a WISPER of what God can do!
- Makatilingala gid ang pagtuga sang Ginoo – pero ini tanan HUTIK pa lang sang aton mga nabatian…
- Therefore we NEVER need to doubt – no matter what the challenge…
- Gani INDI kita magpangduhaduha – sa bisan ano nga mga pagtilaw sa aton kabuhi…
- God is MORE than able to PROVIDE – HEAL – RESTORE – God has NO limits!
- Ang Ginoo LABAW ang Iya ikasarang sa PAG-AMAN – PAG-AYO – PAGPANUMBALIK – wala sang butang nga INDI Niya mahimo!
- 2nd – I am INNOCENT – Chapter 27
- 2nd – INOSENTE ako – Kapitulo 27
- 1st – The VOW of Job… vs. 1-7
- 1st – Ang SUMPA ni Job… vs. 1-7
- Job continued speaking – I VOW by the living God who has taken away my rights…
- Nagpadayon si Job sa paghambal – nagasumpa ako sa buhi nga Makagagahom nga Dios nga wala naghatag sa akon sang hustisya …
- By the Almighty who has embittered my soul…
- Kag nagpalain sang akon buot…
- As long as I live – while I have breath from God…
- Samtang nagaginhawa pa ako – kag ginatugutan pa ako sang Dios nga mabuhi…
- My lips will speak no evil – and my tongue will speak no lies…
- Indi gid ako maghambal sang kalautan – kag indi gid ako magbutig…
- I will never concede that you are right – I will defend my integrity until I die!
- Indi ko gid pagbatunon nga husto kamo – i-insister ko gid nga inosente ako hasta nga mapatay ako!
- I will maintain my innocence without wavering – my conscience is clear for as long as I live!
- Tindugan ko gid nga matarong ako kag indi gid ako mag-untat – samtang buhi ako limpyo ang akon konsensya!
- May my enemy be punished like the wicked – my adversary like those who do evil!
- Kabay pa nga ang mga nagakontra sa akon – silutan sang Dios sang silot nga bagay sa malaot nga mga tawo!
- As God Lives…
- Samtang ang Ginoo Nagakabuhi…
- [חַי־אֵל] – a common VOW made in the OT often with the phrase – as the LORD lives…
- [חַי־אֵל] – masami nga SUMPA nga ginagamit sa Daan nga Kasulatan – samtang ang Ginoo nagakabuhi…
- The idea as just as SURE as GOD is alive – just as sure I will also keep my VOW!
- Ang ideya nga samtang nagakabuhi ang GINOO – tumanon ko ang akon GINSUMPA!
- The VOW of Job to his friends – he will NEVER admit they are right…
- Ang SUMPA ni Job sa iya mga abyan – nga INDI niya pagbatunon nga husto sila…
- He will defend his INTEGRITY / INNOCENCE for as long as he lives!
- Tindugan niya ang iya PAGKAMATARONG / PAGKAINOSENTE samtang nagakabuhi pa siya!
- Men will often attempt to reinforce their word by making a VOW…
- Masami sang tawo nagagamit sang SUMPA para pamatud-an ang ila ginahambal…
- I swear by God in heaven that what I am saying is true!
- Saksi ang Dios sa langit nga matuod ang akon ginahambal!
- Matthew 5:33-37 – “I say to you do not swear at all… let your yes be yes, and your no, no…”
- Mateo 5:33-37 – “Pero ako nagasiling sa inyo nga kon magpromisa kamo, indi kamo magsumpa… dapat magsiling ka lang ‘Huo’ kon huo kag ‘Indi’ kon indi…”
- We are NOT to take VOWS as believers – it suggests WE will keep our word…
- Bilang mga tumuluo INDI kita MAGSUMPA – kung ano ang aton ginhambal tumanon naton…
- We are to be men and women of our word – our yes be yes /and out no – no…
- Tumanon naton ang aton mga ginahambal – huo kon huo / kag indi kon indi…
- But not because we made a VOW – it is the result of Jesus working through us!
- Pero indi tungod nga NAGSUMPA kita – resulta na ini sang pagpanghikot ni Jesus sa aton!
- 2nd – No hope for the Godless… vs. 8-11
- 2nd – Wala sang paglaum ang mga indi tumuluo… vs. 8-11
- No one to call on… vs. 8-11
- Wala sang mapalapitan… vs. 8-11
- What is the hope of the hypocrite – though he may gain much – if God takes away his life…
- Kay ano bala ang paglaom – sang indi diosnon nga tawo – kon kuhaon na sang Dios ang iya kabuhi…
- Will God listen to their cry when trouble comes [imperfect] upon them…
- Magapamati bala ang Dios sa iya pagpangayo sang bulig kon ang katalagman [imperfect] magaabot sa iya…
- Can they take delight in the Almighty – can they call to God at any time…
- Malipay ayhan siya sa Makagagahom nga Dios – magapanawag bala siya sa Iya sa tanan nga tion…
- I will teach you about His power – I will not conceal anything concerning the Almighty!
- Tudluan ko kamo parte sa gahom sang Makagagahom nga Dios – isugid ko gid sa inyo kon ano ang Iya mga pamaagi!
- HYPOCRITE – recall that in the OT the word means to NOT believe in God…
- HIPOKRITO – nasulat sa Daan nga Kasulatan nga ang buot silingon WALA nagatuo sa Ginoo…
- What HOPE does that person have – even if he is RICH – when life ends…
- Ano bala ang PAGLAOM sang isa ka tawo – bisan pa MANGGARANON siya – kon matapos na ang iya kabuhi…
- Will God listen to their cries – the context would be when they are in hell…
- Magapamati bala ang Dios sa iya pagpangayo sang bulig – kon ara na sila sa impyerno…
- Can they take DELIGHT in God in Hell – can they call on Him from there!
- MALIPAY pa ayhan sila sa Ginoo – magapanawag bala sila sa Ginoo kon ara na sila sa impyerno!
- Mark 8:36 – “What will it profit a man if he gains the whole world, and loses his own soul.”
- Marcos 8:36 – “Ano gid bala ang makuha sang tawo kon maangkon niya ang tanan nga butang diri sa kalibutan, pero mawala ang iya kabuhi.”
- God does not just give us one chance – He give us a lifetime of chances!
- Indi lang isa ka tsansa ang ginhatag sang Ginoo sa aton – kundi madamo sa bug-os naton nga kabuhi!
- But the moment we DIE our fate is sealed – there are no second chances…
- Pero kon MAPATAY na kita wala nakita sang mahimo pa – wala na sang ikaduha nga tsansa…
- Either we have received Jesus and have the hope of eternity with God…
- Batunon naton si Jesus kag magalaom kita nga makaupod Siya sa kabuhi nga wala sang katapusan…
- Or we have rejected the Gospel – and have sentenced ourselves to eternity in hell!
- Ukon isikway naton ang Iya mga Pulong – kag pagahukman kita sang wala sang katapusan sa impyerno!
- Hebrews 9:27 – “It is appointed for men to die once, but after this the judgment…”
- Hebreo 9:27 – “Ang tawo kaisa gid lang mapatay, kag pagkatapos hukman na siya sang Dios…”
- 3rd – The reward of the WICKED… vs. 12-23
- 3rd – Ang padya sang MALAOT… vs. 12-23
- What you already KNOW… vs. 12
- Nakahibalo na kamo sini… vs. 12
- You have seen all this – yet you say all these useless things to me!
- Pero kamo tanan nakakita sini – ti, ngaa nagahambal pa kamo sa akon sang wala sing pulos!
- Job will reiterate what has ALREADY been told to him by the THREE friends…
- Ginasulit lang ni Job ang GINHAMBAL sa iya sang iya TATLO ka mga abyan…
- He is NOT debating the FATE of the WICKED – he AGREES with them…
- WALA siya nagabais sa DANGATAN sang mga MALAOT – NAGAUGYON siya sa ila…
- What he finds USELESS – is their baseless accusation that HE is WICKED!
- Ang nakita niya nga WALA sang PULOS – ang ila pagpasibangod nga MALAOT SIYA!
- The CHILDREN of the WICKED… vs. 13-15
- Ang mga ANAK sang MALAOT… vs. 13-15
- This is what the wicked will receive from God – this is their inheritance from the Almighty…
- Amo ini ang kapalaran nga gintalana sang Dios nga Makagagahom – sa malaot kag mapintas nga mga tawo…
- If they have many children – the children will die in war or starve to death…
- Bisan madamo pa ang iya mga anak – ang iban sa ila mapatay sa inaway ukon sa gutom…
- Those who survive will die of a plague – and not even their widows will mourn them!
- Ang mabilin sa ila nga buhi mapatay sa balatian – kag wala sing may magpangasubo sa ila kamatayon, bisan ang ila mga asawa!
- A recent STUDY in Phycology today – children of RICH parents are more distressed…
- Napamatud-an sa isa ka PAGTUON sa sikolohiya – nga mas nagakasubuan ang mga bata sang MANGGARANON…
- Disturbingly high rates of substance use / depression / anxiety / cheating / and stealing!
- Ang masami nga nagakatabo / depresyon / tuman nga pagkabalaka / pagpangluib / kag pagpangawat!
- We ASSUME that the best things PARENTS can give to their KIDS is MONEY…
- NAGAHUNAHUNA kita nga ang KWARTA amo ang pinakamaayo nga butang nga mahatag sang GINIKANAN sa iya mga ANAK…
- But it turns out more MONEY – seems to just lead to MORE problems!
- Pero kung madamo ang KWARTA – nangin mas MADAMO ang mga problema!
- The BEST thing PARENTS can give to their KIDS is just JESUS!
- Si JESUS lang gid ang PINAKAMAAYO nga butang nga mahatag sang GINIKANAN sa ila mga ANAK!
- The WEALTH of the WICKED… vs. 16-19
- Ang MANGGAD sang MALAOT… vs. 16-19
- Evil people may have piles of money and may store away mounds of clothing…
- Bisan magtipon pa sang madamo gid nga pilak kag bayo ang malaot nga tawo…
- But the righteous will wear that clothing – and the innocent will divide that money…
- Ang matarong kag inosente nga mga tawo ang magasuksok sang iya mga bayo – kag partidahon nila ang iya pilak…
- The wicked build houses as fragile as a spider web – as flimsy as a shelter made of branches…
- Ang ginapatindog niya nga balay pareho kagabok sa lawa sang damang – ukon sang kamalig sang manugbantay sang talamnan…
- The wicked go to bed rich but wake to find that all their wealth is gone!
- Magahigda siya nga manggaranon, pero pagbugtaw niya wala na ang tanan niya nga manggad!
- You might be familiar with BITCOIN – if you bought one in 2015 it cost P10k…
- Nakabati bala kamo sang BITCOIN – sang 2015ang isa sini kabilog nagabalor sang P10k…
- If you sold that same BITCOIN last month – it was worth P2.5m!
- Kung nagbaligya ka sini nga BITCOIN nagligad nga bulan – nagabalor ini sang P2.5m!
- But as of today – it has lost more than ½ of its VALUE – money comes money goes!
- Pero subong – ang iya BILI nagnubo sa sobra pa sa tunga – ang kwarta naga-abot kag gulpi lang nga nagakadula!
- Money is NOT something we should put our trust in…
- INDI kita dapat magbutang sang aton pagsalig sa kwarta…
- Money can disappear as quickly as it comes – only the Lord is an unchanging ROCK!
- Tungod nga ang kwarta madasig madula pareho sa iya nga pag-abot – ang Ginoo lang gid ang pareho sa BATO nga wala nagabag-o!
- Proverbs 11:28 – “Trust in your money and down you go! But the godly flourish like leaves in spring.”
- Hulubaton 11:28 – “Mapaslawan ang tawo nga nagasalig sa manggad, pero ang matarong magauswag pareho sa nagalambo nga tanom.”
- The END of the WICKED… vs. 20-23
- Ang KATAPUSAN sang MALAOT… vs. 20-23
- Terror overwhelms them like a flood – and they are blown away in the storms of the night…
- Magaabot sa iya ang kahadlok nga daw baha – kag paliron siya sang mabaskog nga hangin sa kagab-ihon…
- The east wind carries them away and they are gone – it sweeps them away…
- Paliron siya sang hangin nga halin sa sidlangan – kag madula siya sa iya ginaestaran…
- It whirls down on them without mercy – they struggle to flee from its power…
- Magahuyop ini sa iya nga wala sing luoy-luoy – samtang nagatinguha gid siya sa pagpalagyo …
- But everyone jeers at them and mocks them!
- May magapamalakpak kag magapanagitsit sa pagyaguta sa iya tungod nga nadula siya sa iya ginaestaran!
- The bottom line – the WICKED will be judged in the end…
- Ang punto diri – ang mga MALAOT pagahukman sa ulihi…
- Their lives will be swept away – and NO ONE will be able to save them from the Lord!
- Madula ang ila nga kabuhi – kag WALA sang sarang nga makaluwas sa ila sa Gahom sang Dios!
- This is almost exactly what the THREE friend of Job had been saying all along…
- Amo gid ini ang ginahambal sang TATLO ka mga abyan ni JOb halin pa sang una…
- Job AGREED – but they lacked WISDOM – to SEE this is NOT what happened to Job!
- Nagsugot si Job – pero kulang sila sa KAALAM – para MAKITA nga INDI amo sini ang natabo kay Job!
- 4th – Looking for WISDOM – Chapter 28
- 4th – Nagapangita sang KAALAM – Kapitulo 28
- 1st – Mining for treasure… vs. 1-11
- 1st – Pagmina sang bulawan… vs. 1-11
- People know where to mine silver and how to refine gold…
- May mga minahan nga sa diin makita ang mga pilak, kag may mga lugar nga sa diin ginapapuraw ang mga bulawan…
- They know where to dig iron from the earth and how to smelt copper from rock…
- Ang salsalon ginakuha sa duta, kag ang saway ginatunaw halin sa mga bato…
- They know how to shine light in the darkness and explore the farthest regions of the earth…
- Nagagamit ang mga tawo sang suga agod indi madulom kon magkutkot sila sa idalom gid sang duta…
- They sink a mine shaft into the earth far from where anyone lives…
- Nagakutkot sila sang alagyan sa minahan, sa lugar nga wala ginaestaran ukon ginaagyan sang mga tawo…
- They descend on ropes – swinging back and forth…
- Nagapanaog sila – paagi sa mga lubid nga nagahabyog-habyog…
- Food is grown on the earth above – but down below – the earth is melted as by fire…
- Sa ibabaw sang duta nagatubo ang mga tanom nga ginahalinan sang pagkaon -pero sa idalom sang duta – daw sa ginporma sang kalayo…
- Here the rocks contain precious lapis lazuli – and the dust contains gold…
- Ang mga bato sang duta may sapiro – kag ang mga yab-ok sini may bulawan…
- These are treasures no bird of prey can see – no falcon can observe…
- Ang mga alagyan sa minahan wala makita sang mga uwak – ukon sang mga dapay…
- No wild animal has walked upon these treasures – no lion has ever set his paw there…
- Kag wala maagyan sang mapintas nga mga sapat – ukon sang leon…
- People know how to tear apart flinty rocks and overturn the roots of mountains…
- Ginakutkot sang mga tawo ang pinakamatig-a nga mga bato bisan pa ang idalom nga bahin sang mga bukid…
- They cut tunnels in the rocks and uncover precious stones…
- Nagabuho sila sang alagyan sa dalagko nga mga bato kag makita nila ang nagkalain-lain nga malahalon nga mga bato…
- They dam up the trickling streams and bring to light the hidden treasures!
- Nagakutkot sila sa ginahalinan sang mga suba, kag ginakuha nila ang natago nga mga manggad kag ginadala sa kasanag!
- Job breaks out into a POETIC illustration of the effort men take to MINE treasure…
- Paagi sa BINALAYBAY ginpakita ni Job ang pagpangabudlay sang mga tawo sa PAGMINA sang bulawan…
- They will DIG mine shafts – shine light into DARK caves – create DAMS…
- NAGAKUTKOT sila sang alagyan sa minahan – nagapasiga sila sang suga sa MADULOM nga kweba – nagakutkot sang ginhalinan sang mga suba…
- All because they KNOW that is the ONLY place to find hidden TREASURE!
- Tungod kay amo LANG ina ang NAHIBALUAN nila nga paagi sa pagpangita sang MANGGAD!
- Times have NOT changed – we still go to incredible lengths to MINE treasure…
- Ang mga tawo WALA gid nagabag-o – nga bisan ano ka budlay himuon gihapon sa PAGPANGITA sang manggad…
- The Mponeng gold mine in South Africa extends FOUR kilometers underground…
- Ang Mponeng nga minahan sa South Africa APAT ka kilometro ang iya kalaparon sa idalom sang duta…
- They remove an average of 5000+ tons of rock EVERY day in search of GOLD!
- Nagakuha sila sang sobra pa sa 5000 ka tonelada nga mga bato sa KADA adlaw nga nagapangita sila sang BULAWAN!
- 2nd – Mining for WISDOM… vs. 12-22
- 2nd – Nagamina sang KAALAM… vs. 12-22
- WISDOM cannot be found on earth… vs. 12-13
- Ang KAALAM indi makita diri sa kalibutan… vs. 12-13
- But do people know where to find wisdom – where can they find understanding…
- Pero diin bala makita ang kaalam – ukon ang pag-intiendi?…
- No one knows where to find it – for it is not found among the living…
- Wala nakahibalo ang tawo kon diin ini makita – indi ini makita diri sa kalibutan…
- It is not here – says the ocean – nor is it here – says the sea!
- Indi man ini makita – bisan sa kadadalman – sang dagat!
- Here is the CONTRAST – people KNOW where to find TREASURE…
- MAKITA naton diri – ang tawo NAKAHIBALO kung sa diin makita ang BULAWAN…
- And they are willing to go to EXTRAORDINARY lengths to UNCOVER it…
- Kag luyag nila nga HIMUON ANG TANAN sa PAGPANGITA sini…
- But where can we find WISDOM – no one KNOWS – it is NOT found among the LIVING!
- Pero sa diin kita makakita sang KAALAM – wala sang NAKAHIBALO – INDI ini makita sa diri sa KALIBUTAN!
- I lot of people today think they can SEARCH for WISDOM…
- Madamo sang tawo subong nga NAGAPANGITA sang KAALAM…
- One of the greatest inventions of the past 20 years has been Google search…
- Sa nagligad na nga 20 ka tuig ang Google search isa sa pinakadako nga gin-imbento…
- Interesting side note – Google is named after the numerical notation GOOGOL…
- Kaladlawan kay – ginhinganlan ini sunod sa numerical notation nga GOOGOL…
- 10^100 – that is 10 with 100 zeroes after it – more than the atoms in the universe!
- 10^100 – amo ina ang 10 nga may 100 ka mga zero sa katapusan – mas madamo pa sang sa mga atom sa bug-os nga uniberso!
- The idea being if we have ANY question we can ask Google and get an answer!
- Diri ginkuha ang ideya nga BISAN ANO ang imo pamangkot masabat ini ni Google!
- But KNOWLEDGE and WISDOM are NOT the same – WISDOM comes with experience!
- Pero ang IHIBALO kag KAALAM INDI pareho – ang KAALAM may kaupod nga eksperiensya!
- KNOWLEDGE says fire is hot – WISDOM says it is a good idea NOT to touch it!
- Ang IHIBALO nagahambal nga ang kalayo mainit – pero ang KAALAM nagahambal nga INDI maayo nga tandugon ini!
- WISDOM cannot be bought… vs. 14-19
- Ang KAALAM indi mabakal… vs. 14-19
- It cannot be bought with gold – it cannot be purchased with silver…
- Indi ini mabakal sang puro nga bulawan – ukon sang pilak…
- It is worth more than all the gold of Ophir – greater than precious onyx or lapis lazuli…
- Indi matupungan ang bili sini sang puro gid nga bulawan – ukon sang malahalon nga mga bato nga onix kag sapiro…
- Wisdom is more valuable than gold and crystal…
- Labaw pa ini sa bulawan ukon kristal…
- It cannot be purchased with jewels mounted in fine gold…
- Indi ini mabaylo sa alahas nga bulawan…
- Coral and jasper are worthless in trying to get it – the price of wisdom is far above rubies…
- Ang bili sini labaw pa sa bili sang coral – haspe, ukon rubi…
- Precious peridot from Ethiopia cannot be exchanged for it – worth more than the purest gold!
- Indi ini matupungan sang topasio nga halin sa Etiopia – kag indi ini mabakal sang puro nga bulawan!
- The common convention today is – if you want to be WISE then PAY to go to college…
- Ang kinaandan nga ginahimo subong – kung gusto mo mangin MAALAM kinahanglan nga MAGBAYAD ka para sa imo pag-eskwela…
- Yet more often than not today – universities are turning out fools!
- Ang masami nga nagakatabo – nangin kabuangan lang ini!
- Because they are not teaching the Bible / about the consequences of sin…
- Tungod wala nila ginatudlo ang Bibliya / kung ano ang resulta nga imo mabaton sa paghimo sang sala…
- Instead the students are told there is no right or wrong – it is all relative…
- Sa baylo ginatudluan nila ang mga estudyante nga wala sang husto kag sala – palareho lang tanan…
- There is no sin – as long as you think it is ok – it is good!
- Wala sang sala – kung sa hunahuna mo husto ka – maayo ini para sa imo!
- Judges 21:25 – “Everyone did what was right in his own eyes.”
- Hukom 21:25 – “Sang sadto nga tion, wala sing hari sa Israel, gani nagapagusto lang ang tagsa-tagsa kon ano ang iya luyag himuon.”
- Do not mistake knowledge for wisdom – universities might give LOTS of knowledge…
- Indi naton ipareho ang ihibalo sa kaalam – MADAMO nga ihibalo ang mahatag sang mga eskwelahan…
- But the knowledge of men – if we listen – can blind us to our need for Jesus…
- Pero ang ihibalo sang tawo – kon pamatian naton – mabulag kita kag indi na naton makita si Jesus…
- That is not wisdom – that is foolishness – because it keeps us from God!
- Ang kaalam indi amo sina – kabuangan ina – tungod kay ginapalayo kita sa Ginoo!
- People do not know where to find WISDOM… vs. 20-22
- Ang tawo wala nakahibalo kung sa diin makita ang KAALAM… vs. 20-22
- But do people know where to find wisdom – where can they find understanding…
- Ti, diin bala makita ang kaalam – ukon ang pag-intiendi…
- It is hidden from the eyes of all humanity – sharp eyed birds in the sky cannot discover it…
- Wala sing buhi nga tinuga nga makakita sini – bisan pa ang mga pispis…
- Destruction and Death say – We have heard only rumors of where wisdom can be found!
- Bisan ang lugar sang kalaglagan – nga amo ang lugar sang mga patay, kuno-kuno lang ang ila nabatian parte sini!
- If WISDOM cannot be FOUND – on google and the internet…
- Kung ang KAALAM indi MAKIT-AN – sa google kag sa internet…
- And WISDOM cannot be BOUGHT – by getting a good education from a university…
- Kag ang KAALAM indi MABAKAL – paagi sa pag-eskwela sang maayo sa isa ka unibersidad…
- Then where can we find WISDOM – even DEATH does not seem to KNOW!
- Gani sa diin kita makakita sang KAALAM – bisan ang KAMATAYON wala NAKAHIBALO!
- 3rd – The Fear of the Lord… vs. 23-26
- 3rd – Ang Kahadlok sa Ginoo… vs. 23-26
- Source of WISDOM…
- Ang ginhalinan sang KAALAM…
- God alone understands the way to wisdom – He knows where it can be found…
- Ang Dios lang gid ang nakahibalo – kon sa diin makita ang kaalam…
- For he looks throughout the whole earth – and sees everything under the heavens…
- Kay makita niya bisan pa ang pinakamalayo nga parte sang kalibutan – kag makita niya ang tanan sa idalom sang langit…
- He decided how hard the winds should blow and how much rain should fall…
- Sang ginhuyop niya ang hangin, kag sang gintakos niya kon ano kadamol sang ulan nga magtupa…
- He made the laws for the rain and laid out a path for the lightning…
- Kag sang gindesisyunan niya kon diin magtupa ang ulan kag kon diin mag-agi ang mga kilat nga may daguob…
- Then He saw wisdom and evaluated it – He set it in place and examined it thoroughly…
- Amo ato nga tion nga ginpakita niya ang kaalam kag ang kabilidhon sini – gintestingan niya ini kag gin-aprobahan…
- [אֱלֹהִים] – THIRD and final time this is used by Job – KNOWS where to FIND WISDOM…
- [אֱלֹהִים] – IKATATLO kag katapusan nga paggamit ni Job – NAKAHIBALO kung sa diin MAKITA ang KAALAM…
- God has WISDOM – because He SEES everything – He KNOWS more than google!
- Ang Ginoo may KAALAM – tungod kay MAKITA Niya ang tanan – mas NAKAHIBALO Siya labaw kay google!
- God has WISDOM – because He CREATED everything…
- Ang Ginoo may KAALAM – tungod kay Siya ang NAGTUGA sang tanan…
- Not only does He KNOW how hard the wind should blow – how much rain should fall…
- Indi lang ang kabaskugon sang paghuyop sang hangin ang Iya NAHIBALUAN – ukon ano kadamol sang ulan ang magatupa…
- He is the ONE who created the LAWS that guide ALL WEATHER around the world!
- Kundi SIYA ang nagtuga sang mga PAMAAGI sang TANAN nga TIEMPO sa bug-os nga kalibutan!
- What does the Lord says…
- Naghambal ang Ginoo…
- And this is what He says to all humanity – the fear of the Lord is true wisdom…
- Dayon nagsiling siya sa mga tawo – may kaalam kamo kag pag-intiendi kon nagatahod kamo sa Ginoo…
- To forsake evil is real understanding!
- Kag nagalikaw sa kalautan!
- FEAR the Lord [אֲדֹנָי] – this is the ONLY time this title is used in the book of Job…
- MAGKAHADLOK sa Dios [אֲדֹנָי] – sa bilog nga libro sang Job amo lang ini ang tion nga gingamit ang ini nga titulo…
- There are several names used in the Old Testament for God…
- Sa Daan nga Kasulatan may mga pila ka ngalan nga gingamit para sa Ginoo…
- [אֱלֹ] – translated God – is the name god [most common word for God in Job]
- [אֱלֹ] – buot silingon Ginoo – ang ngalan nga ginoo [masami nga gingamit nga ngalan sang Ginoo sa libro sang Job]
- [אֱלֹהִים] – Elohim [the plural of El] – God – 2606x in OT – refers to His NATURE…
- [אֱלֹהִים] – Elohim [ang madamo nga El] – Dios – 2606x nga gingamit sa Daan nga Kasulatan – nagapakita sang Iya nga KINAIYA…
- [יְהוָה] – YHVH – Lord – 6,519x in OT – refers to His CHARACTER…
- [יְהוָה] – YHVH – Yahweh – 6,519x gingamit sa Daan nga Kasulatan – nagapakita sang Iya nga PAMATASAN…
- [אֲדֹנָי] – Adonai – Lord – used over 434x in OT – refers to His AUTHORITY!
- [אֲדֹנָי] – Adonai – Ginuo – gingamit sobra sa 434x sa Daan nga Kasulatan – nagapakita sang Iya AWTORIDAD!
- Much of the world today scoffs at the Bible – because they do not fear the Lord…
- Karon madamo gid sang mga tawo nga nagayaguta sa Bibliya – tungod kay wala sila mahadlok sa Ginoo…
- They do not fear the judgment seat – they do not fear the Lake of fire…
- Wala sila mahadlok sa adlaw sang paghukom – wala sila mahadlok sa Linaw nga kalayo…
- Yet God is the Lord – He is the one in AUTHORITY – He will be the one to JUDGE…
- Pero ang Dios amo ang Ginoo – nga may AWTORIDAD – kag MAGAHUKOM sa aton tanan…
- And there are only two kinds of people when it comes to the Lord…
- Kag pag-abot sa Ginoo may duha lang ka sahi sang tawo…
- Wise sinners who FEARED Him and saw their need for Jesus – and those who did not…
- Maalam nga mga makasasala nga may KAHADLOK sa Iya kag ginabaton nila si Jesus – kag mga tawo nga wala kahadlok sa Dios…
- For those who reject Jesus – all that waits them is certain and terrifying judgment!
- Sa mga nagasikway kay Jesus – isa lang ang ila dangatan ini amo ang makahaladlok nga paghukom!
- Psalm 111:10 – “The fear of the LORD is the beginning of wisdom…”
- Salmo 111:10 – “The fear of the LORD is the beginning of wisdom…”