Exodus 5–6 - BibleStudy.ph

These are the original teaching notes from this passage.

BE BOLD FOR JESUS…(5 POINTS)

- 1^ST– Palakta ang akon katawhan… VS. 1-4 o
- 1^st– Ang gahom sang Ginoo… vs. 1-3
  - Nagsiling si Moises sa hari nga palakaton ang mga Israelinhon (imperative – piel) …
- Nagsugo ang Dios nga magsaulog sila sang piesta – para sa Iya – sa kamingawan…
- Kon gusto sang Dios nga matabo ini – wala gid sing may makapugong!
- Pero wala ini makakumbinsi sa hari nga pahalinon ang mga Israelinhon!
- Nagapinsar kita nga kon halin gani sa Ginoo ang isa ka butang HAPOS lang…
- Pero ang matuod, indi – madamo pa nga kabudlayan ang imo maagyan!
  - Nagsiling si Moises kon mahimo nga tugutan sila sa paglakat sing TATLO ka adlaw sa kamingawan – Exodus 3:18 / 8:27
- Amo ni ang PROBLEMA – pero INDI ini matuod!
- Indi gusto sang Dios nga maglakat ang mga Israelinhon sang TATLO ka adlaw – Gusto sang Dios nga mahilway sila!
- Exodus 3:17 – “Nagapromisa ako nga paguwaon ko kamo sa Egipto nga sa diin nagaantos kamo, kag dal-on sa duta – ang duta nga maayo kag mapatubason.”
  - Buot bala silingon naghambal ang Dios nga magbutig si Moises…
- Sigurado INDI – Indi gid mahimo nga magbutig ang Dios – Hebreo 6:18 / Numero 23:19
- Kag sigurado indi gid magsugo ang Dios kay Moises nga magbinutig para sa Iya!
- Makita diri naton kon ano ka GAMHANAN ang Dios – kahibalo siya kon ano ang matabo…
- Kahibalo siya nga bisan ang paglakat sang TATLO ka adlaw sang mga Israelinhon indi pagtugutan sang hari…
- Nahibaloan sang Dios nga PATIG-AHON sang hari ang iya tagipusuon kag indi ini mamati – Exodus 4:21
- Ginpahapos sang Ginoo ang iya nga pangabay sa hari para ipakita kon ano katig-a ang iya tagipusuon!
- Makita naton kon ano ka gamhanan ang Dios – wala sang may natabo nga aksidente lang…
- Bisan indi hapos – kag bisan ang mga butang wala na sing kontrol…
- Kag bisan ang kabuhi wala sing kasiguraduhan – makasalig kita nga ang Dios lang gid ang naga kontrol sang tanan…
- 2^nd– Sin-o ang DIOS… vs. 4
  - Ang sabat sang hari…
  - Sin-o ang DIOS [הוָהְי] para magtuman ako sa iya nga palakton (piel) ang mga Israelinhon…
  - INDI ko kilala ang Dios – INDI ko man palakton ang mga Israelinhon!
  - Matuod ang iya sabat – wala makakilala sa Dios ang hari…
  - Si Moises kag si Aaron mga ulipon lang nga nagapangabay sa hari para sa INDI niya KILALA nga Dios…
  - Gamay lang gid ang rason sang hari para magpati sa ila – ukon para palakton ang mga Israelinhon…
  - Ang wala nahibaloan sang hari nga gamiton sang Dios si Moises para makilala SIYA sang tanan!
  - Ang mga tawo sa kalibutan wala makahibalo kon diin makadto – wala man sila makakilala sa Dios…
  - Indi hapos ang pagsunod sa Dios…
  - Pero kon magtindog kita para sa Dios sa tion sang kabudlayan – makita ini sang iban…
  - Ginagamit kita sang Dios para ipakita ang iya kaugalingon sa iban nga wala makakilala sa Iya!
  - Ezekiel 28:23 – “Dayon mahibaluan nila nga ako amo ang Ginoo.”
2^ND– Ang Matig-a nga Tagipusuon… VS. 5-21
- 1^st– Pagpreparar sang mga katawhan sang Israel sa paglakat… vs. 5-13
  - Ginsugidan ni Moises ang hari nga nagpakita ang Dios sang mga Israelinhon sa ila…
  - HEBREO – one from beyond – emphasizing Israel did NOT belong to Egypt…
  - Kon mahimo tuguti kami sa paglakat sing tatlo ka adlaw sa kamingawan – agod makahalad kami sa amon Dios…
  - Kay kon indi gani – pamatyon niya kami paagi sa balatian ukon inaway!
  - Ang sabat sang hari…
  - Ngaa pauntaton ninyo ang mga tawo sa ila TRABAHO – balik na kamo sa inyo mga OBRA…
  - Kadamo sang mga tawo – kag gusto ninyo nga magpahuway sila sa obra!
  - Ginsugo sang hari ang mga Egiptohanon nga nagadumala sa mga Isarelinhon – magpanguha sang DAGAMI…
  - Ang TISA ginhimo halin sa gin-impon nga duta kag dagami dayon ginabutang ini sa kalayo para magtig-a…
  - Sang una nagahimo ang mga Israelinhon sang tisa – pero ang mga kinahanglan sa paghimo sini ginahatag lng…
  - Pero sini nga tion ang mga Israeilinhon ma obra sing tudo-tudo – kag indi sila paghatagan sang mga materyal sa paghimo sang tisa!
  - Halimbawa, ang imo obra pagluto sang pagkaon para sa 100 ka mga tawo kada adlaw – madamo ini nga pag obra…
  - Dayon isa ka adlaw – tungod nga naglisensya ka nga masimba sa domingo nga adlaw…
  - Kag madamo ang imo tion para magpinsar sa Dios kag sa simbahan…
  - Maluto ka sang pagkaon para sa 100 ka mga tawo – dayon ikaw man bakal sang tanan nga kinahanglanon!
  - Nagapinsar ang hari nga MATAMAD ang mga Israelinhon…
  - MATAMAD (niphal – passive) – gin akusaran sang hari si Moises nga ginahimo niya MATAMAD ang mga tawo…
  - Tungod nag pamati sila sa ginsiling ni Moises – nga maglakat sa kamingawan kag magsimba sa Dios…
  - Gusto sang hari nga pabudlayan ang mga Israelinhon…
  - Naga obra sila nga mas doble pa ang pagpangabudlay – sa paghimo sang TISA!
  - Gani pagkatapos sang 400 katuig nga ila pag-obra, naanad na lang sila sang kabudlay…
  - Kon nagkadto si Moises kag naghambal nga malakat sila – madamo nga mga Israelinhon ang mapabilin…
  - Pero tungod nga gin doble pa gid sang hari ang ila pagpangabudlay…
  - May ara na sila sang rason para maghalin sa Egipto!
  - Natalupangdan ko nga kon ginapreparar ako sang Dios sa paghimo sang iya nga buluhaton – mas nagabudlay ang akon nga kabuhi…
  - Hapos lang nga magtulok sa kabudlayan – kag madulaan sang paglaum…
  - Pero ang matuod ginapreparar sang Dios ang aton tagipusuon – kay sa tion nga tawgon na niya kita…
  - Handa na kita nga MAGSUNOD kag ipakita ang aton PAGTUO!
- 2^nd– Malapit sa kalibutan… vs. 15-19
  - Ang mga Israelinhon nga porman ginakastigo kon may mga obra nga indi nila matapos…
  - Importante ini nga mga OPISYAL – indi hapos ang ila pagkabuhi…
  - Sila ang GABULIG sa mga Egiptohanon para magtinir ang mga hebreo nga ulipon…
  - Katingalahan kay ini nga mga tawo nga malapit sa Egiptohanon – ang mga OPISYAL…
  - Sila ang mas nag-antos sang naghimo ang Dios sang iya buluhaton!
  - Madamo ako sang nakilala nga mga tumuluo nga makaluluoy – wala sila sang kalipay sa ila kabuhi…
  - Mas NAGAHIGUGMA sila sa kalibutan – sang sa mag KALIPAY upod ang Ginoo…
  - Ang problema kay ginapinsar nila nga may ihatag ang kalibutan sa ila…
  - Pero gina abuso sila sang kalibutan tungod anak sila sang Dios…
  - Gani wala sila malipay sa kalibutan – tungod madamo ang ila nahibaloan parte sa Dios…
  - Bisan diin sila magkadto makaluluoy sila – tungod indi kumpletu ang ila tagipusuon!
  - Nagreklamo sila sa hari – wala nagahatag ang mga EGIPTOHANON sang DAGAMI…
  - Ginsulit sang hari ang iya akusar – mga MATAMAD kamo – pagkuha kamo sang inyo DAGAMI!
  - TANDAAN – ang mga PORMAN / OPISYAL wala nagkadto sa Ginoo – kundi sa hari sang Egipto!
  - Kon maayo gani ang imo kabuhi – tanan sa kalibutan mangin abyan mo…
  - Pero kon ang kabudlayan mag-abot – kon ara kita sa kalibutan – mangita kita bulig sa kalibutan…
  - Pero kon magtulok kita sa kalibutan – wala kita sang may makita nga kaluoy – wala sing may mabulig!
- 3^rd– Malain nga Baho… vs. 20-21
  - Si Moises kag Aaron nagatindog sa guwa sa paghulat sa mga porman…
  - Nagreklamo ang mga OPISYAL – kabay pa nga silutan kamo sang Ginoo…
  - Kay tungod sa inyo naakig sa amon ang hari – ang inyo ginhimo mangin kabangdanan sa pagpatay nila sa amon!
  - Ginpasibangdan nila si Moises kag Aaron – pero natabo ini tungod sa Ginoo…
  - Mahumot sila sang una para sa hari tungod pareho sila sa iya…
  - Sang ginpaisog sila ni Moises nga magtindog para sa Ginoo – nag amat-amat sila humot pareho kay Jesus!
  - Kon mag sunod-sunod kita sa kalibutan – namian sila sa aton – mahumot kita pareho sa ila…
  - Pero kon magtindog kita kay Jesus – naga BAHO kita para sa ila – tungod ang Dios ara na sa aton!
  - II Corinto 2:15 – “Kay pareho kami sang mahamot nga halad ni Cristo sa Dios nga mapanimahuan sang mga tawo nga nagakalaluwas, kag pati sang mga nagakalawala.”
3^RD– Ang husto nga lugar… VS. 22-5
- - o 1^st– Nagreklamo si Moises sa Ginoo… vs. 22-1
- Ngaa ginpa-ANTOS mo ang imo katawhan – ngaa ginpadala mo pa ako sa ila…
  - Halin sang pagsugid ko sa hari sang imo mensahi – ginpintasan pa gid niya ang imo katawhan…
  - Kag wala mo gid sila pagluwasa sa mga Egiptohanon!
  - Maintiendihan naton kon ngaa na wala na sang paglaum si Moises – ang mga tawo naga-antos tungod sang iya mga ginapanghimo…
  - Ginsigurado sang Dios si Moises – nga pahalinon sang hari ang mga Israelinhon…
  - Tanan ini plano sang Dios – indi kamo magkaluya!
  - Permi kita nagatulok sa malain – ang resulta indi naton makita ang ginahimo sang Dios…
  - Sa tion nga dulaon naton ang aton panulok kay Jesus mabudlayan gid kita…
  - Napun-an na kita sang pangduwa-duwa kag kahadlok
  - Kon magpadayon kita sa sa pagtulok kay Jesus makita naton ang kamatuoran!
  - II Corinto 4:18 – “Kay wala namon ginapasulabi ang mga butang nga amon makita diri sa kalibutan, kundi ginapasulabi namon ang mga butang nga indi makita. Kay ang mga butang nga makita umalagi lang, pero ang mga butang nga indi makita wala sing katapusan.”
- 2^nd– Sin-o ang Nagadumala… vs. 2-5
  - Ginklaro sang Dios kon sin-o gid ang nagadumala – kag INDI ang hari…
  - Ako amo ang Ginoo [הוָהְי] – ang ngalan sang Dios – buhi (ukon wala sing katapusan) nga Dios!
  - Nga nagpakita kay Abraham / Isaac / kag Jacob – El Shaddai [ידַּשַׁ לאֵ ] – MAKAGAGAHUM NGA DIOS…
  - Klaro gid ang hambal sang Dios nga wala sing imposible para sa Iya!
  - Wala ginpahayag sa ila Abraham / Isaac / kag Jacob – [הוָהְי] ang ngalan sang Ginoo…
  - Ginhimo sang Dios ang iya kasugtanan (promisa) – nga ihatag sa ila ang duta nga sa diin nag-estar sila bilang dumuluong…
  - Nabatian sang Ginoo ang pag-ugayong sang mga Israelinhon – gindumdum sang Ginoo ang iya kasugtanan sa ila!
  - Kon budlay ang sitwasyon – importante kon ano ang aton hunahuna
  - Sang ginpaandaman ang mga sumulunod ni Jesus sang mga Sanhedrin – Binuhatan 4
  - Sang ginpaandaman sila kag ginsugo nga indi na magpanugid parte kay Jesus – nangamuyo sila!
  - Binuhatan 4:24 – “Pagkabati sadto sang mga tumuluo nagpangamuyo sila sa Dios, “Ginoo nga makagagahom sa tanan, ikaw ang naghimo sang langit, sang duta, sang dagat, kag sang tanan nga butang nga ara sa ila.”
  - Maayo gid nga dumdumon ang (El Shaddai [ידַּשַׁ לאֵ ]) – ang Dios nga Makagagahum – kaupod naton…
  - Maayo gid nga dumdumon – kon sin-o ang nagakontrol sang tanan…
  - Ang aton mga problema daw bukid kadako kon tulukon…
  - Pero kon magtulok kita sa naghimo sini – sarang niya nga tupungan ang bukid!
4^TH– Ang Himuon sang Dios … VS. 6-13
- 1^st– Hilwayon ko kamo sa pagka-ulipon sa Egipto… vs. 6
  - Gani silinga ang mga Israelinhon…
  - Ginhatag sang Dios ang iya PULONG kay Moises para isugid ini sa katawhan nga wala na sing paglaom…
  - Hilwayon ko kamo – paagi sa gahum sang Ginoo maguwa ang mga katawhan sa Egipto!
  - Ang tanan nga natabo sa Israel ihemplo sa aton nga kabuni…
  - I Corinto 10:11 – “Ini tanan nga butang nagkalatabo agod mahibaluan ta nga ato nga mga butang indi gusto sang Dios. Kag ginsulat ato nga mga nagkalatabo sa pagpaandam sa aton nga nagakabuhi sa panahon nga madali na lang mag-abot ang katapusan.”
  - ULIPON kita tanan sang kalibutan (Egipto) – naga-obra para sa kalibutan – kag wala man lang sang makuha!
  - Ang tanan nga ihatag sang kalibutan indi magdugay – temporaryo lang ini…
  - Gusto sang Ginoo nga dal-on kita sa bugana nga kabuhi upod si Jesus!
  - Kon sa diin magatipon kita sang manggad nga wala sing katapusan – Mateo 6:19-20
- o 2^nd– LUWASON ko kamo sa pagka-ulipon… vs. 6
  - LUWASON (hiphil) ko kamo – luwason sang Ginoo ang mga katawhan sang Israel sa pagka-ulipon…
  - Ang paagi sang Dios nga kuhaon kita sa kalibutan – amo ang pagluwas sa aton sa pagka-ulipon sa aton nga lawas…
  - Kadamo sang tawo subong ang ulipon sa ila nga lawas – sa ila kalibutanon nga handum…
  - Ang sala daw pareho sa drugs – nga grabe magpa adik sa tawo – amo ini ang magakontrol sang imo kabuhi…
  - Ang sala sadya himuon – pero ginapriso kita sini asta indi na kita makaguwa!
  - Sa ulihi mangin ulipon kita sang sala – sa espiritwal kag moral!
  - Roma 6:16 – “Indi bala mga ulipon kita sang bisan ano nga aton ginatuman? Gani kon nagahimo kita sang sala, mga ulipon kita sang sala kag ang resulta sini kamatayon. Pero kon nagatuman kita sa Dios, mga ulipon kita sang Dios kag ang resulta sini amo nga pakamatarungon niya kita.”
  - Pareho sang mga manugdumala ang aton lawas pintas – gusto lang nga mapriso kita
  - Kasubo kon ang aton kabuhi – puno sang ilimnon / drugs / imoralidad
  - Gusto sang Ginoo nga magguwa kita dira – mahilway kita sa mga makasasala nga kabuhi
  - Gusto niya nga ipanginwala ang aton lawas – para magkabuhi kita nga bugana sa Espiritu
  - Roma 6:6 – “Nahibaluan ta nga ang aton daan nga pagkatawo nga makasasala ginlansang na sa krus kaupod ni Cristo agod mapatay. Amo ina nga indi kita dapat ulipunon sang sala.”
- 3^rd– Tubuson ko kamo… vs. 6-8
  - TUBUSON – [לאַגָּ ] – GOEL – the KINSMAN redeemer…78
  - Israel was LOST – practically they had no HOME – spiritually they had no HOPE…
  - God came to REDEEM them – give them back both their HOME and their HOPE!
  - Nag-abot si Jesus para TUBUSON kita – kag hatagan sang PAGLAUM…
  - Ginhatagan niya kita sing PAGLAUM paagi sa krus – kon sa diin ginbayaran niya ang tanan naton nga sala!
  - Tanan kita ulipon sang sala – nahatag na naton ang aton kaugalingon bilang ulipon sa sining kalibutan…
  - Indi kita makaluwas sang aton kaugalingon – indi kita makabayad sang aton mga sala…
  - Gani nag-abot si Jesus para mangin MANUNUBOS naton – nag-abot siya para baklon kita balik…
  - I Pedro 1:18-19 – “Nahibaluan man ninyo kon ano ang ginbayad agod matubos kamo halin sa pagkabuhi ninyo nga wala sing pulos nga inyo ginpanubli sa inyo mga katigulangan. Ang gintubos sa inyo indi mga butang nga madula, pareho sang bulawan ukon pilak, kundi amo ang hamili nga dugo ni Cristo. Ang iya halimbawa pareho sang karnero nga matinlo kag wala gid deperensya nga ginhalad sa Dios.”
- 4^th– Kabigon ko kamo nga akon katawhan… vs. 7
  - Kuhaon sila sang Ginoo kag kabigon niya sila nga Iya mga katawhan…
- Matabo ini kon mag-abot na sila sa Bukid sang Sinai – pagbaton sa Kasuguan sang Dios…
- Ang Israel mangin katawhan sang Ginoo permi
  - Kon GINTUBOS na kita sang Dios – anak na kita sang Dios…
- Isa lang ka ginharian ang aton maistaran – ginharian sang Dios ukon ginharian sag kalibutan
- Mateo 12:30 – “Ang wala nagaapin sa akon, kontra sa akon…”
- Kon magkadto kita sa langit nga lain ang aton Passport – indi kita makasulod
- Pero kon matawo kita liwat – indi na kita mga dumuluong
- Indi na kita mga tawo sang kalibutan – kundi tawo nga kita sang Dios
- Kag kon isa ka adlaw – magtindog kita sang pwertahan sang langit – batunon na kita ni Jesus
- 5^th– AKO mangin inyo Dios… vs. 7
  - Indi lang sila katawhan sang Dios – mangin Ginoo NILA Siya…
  - MANGIN INYO – ang DIOS [הוָהְי] lang ang mangin Ginoo sang Israel…
  - Dayon mahibaluan ninyo – Ako amo ang Ginoo nga inyo Dios nga naghilway sa inyo sa pagka-ulipon sa Egipto!
  - makilala ang mga tawo kon sin-o ang Ginoo nga ginapatihan
  - Muslim ko / Budist ko / Christian ko
  - Pero sa tion nga kon makilala lang naton si Jesus – kag mabaton naton siya
  - Ma-intiendihan gid naton kon ano ang ginhimo Niya sa aton – ginluwas Niya kita sa sini nga kalibutan kag sa sala
- o 6^th– Dal-on ko kamo sa duta… vs. 8
  - Ang duta nga ginpromisa niya nga ihatag kay Abraham / Isaac / kag Jacob…
  - Ihatag niya ini sa ila kag ila ini nga panag-iyahan – tungod kay siya ang DIOS!
  - Ang ANOM ka mga promisa WALA sang kondisyon – amo ini ang himuon sang Dios!
  - Handum sang Dios nga dal-on kita sa iya nga DUTA – dal-on kita upod sa Iya didto sa langit!
  - Siya tanan ma-OBRA – ginluwas niya kita sa kalibutan / ginluwas niya kita sa mga sala…
  - Ginluwas niya kita paagi sa krus / ginhimo niya kita espesyal nga mga katawhan…
  - Nangin Dios naton siya – kag subong kuhaon niya kita para mag-upod sa iya sa kabuhi nga wala sing katapusan!
    - Juan 14:3 – “Kon didto na ako kag nakapreparar na sang lugar para sa inyo, mabalik ako agod kuhaon ko kamo, agod nga kon diin ako didto man kamo.”
- o 7^th– Wala sila nagpati… vs. 9-13
  - Nag-istorya si Moises sa mga Israelinhon – pero indi nila mabatian si Moises…
  - Their crushed spirit because of their cruel bondage made them deaf to his words!
  - Gani ginsugo liwat sang Ginoo si Moises nga maglakat kag magistorya sa hari…
  - Pero naglalis pa gid si Moises – kon ang mga Israelinhon gani wala mamati sa akon – ang hari pa ayhan!
  - Indi ako kabalo maghambal – indi ako takos nga maghambal!
  - Pero ginsugo sang Dios si Moises kag Aaron – pahalina ang akon mga katawhan sa Egipto!
  - Ginhatagan kita sang PAREHO nga mensahe kay Moises – ang MAAYONG BALITA ▪ Basi mangin pareho kita kay Moises nga mamangkot – sin-o gid bala ako para mag-istorya parte kay Jesus…
  - Mahigko ang nagaguwa sa akon nga baba – indi ako takos nga magsugid sa iban parte sa Dios…
  - Pero indi ini parte sa aton – parte ini sa PULONG sang Dios…
  - Nagakahadlok kita kon tawgon kita sang Ginoo – mas maayo pa nga magpawala kag magpinsar nga nagsala lang siya sa pagtawag…
  - Indi kita magpati nga gamiton kita sang Ginoo…
  - Ang kinahanglan lang para magamit kita sang Ginoo – ang mangin handa sa pagsabat sa iya pagtawag – Ari ako!
  - Isaias 6:8 – “Sin-o bala ang akon ipadala? Sin-o bala ang malakat para sa amon? Nagsabat ako, “Ari ako! Ako ang ipadala.”
5^TH– Ang Lista sang mga Katigulangan ni MOISES… VS. 14-30
- o 1^st– Mga kamagulangan nga anak ni Israel… vs. 14-25
  - Ginlista ang mga kaliwat sang una nga 3 ka bata ni Jacob – pero asta lang kay Levi
- Pareho ini sa lista nga nabasa naton sa Genesis 46:8-11
- Pero diri ginlista ang mga kaliwat ni Levi – 8 tanan sila ka mga apo
- Upod dira ang mga kaliwat ni Amram – ang bata ni Kohat
  - Ginpangasawa ni Amram si Jokebe – ang utod sang iya amay (tita)
- May duha ka bata si Amram – si Aaron kag Moses – kag napatay siya sa edad nga 137
- Si Levi napatay 137 ang iya edad – kag si Kohat nabuhi 133 ang iya eded
- Kon sumahon nagkabuhi si 407 ka tuig – dugangan pa gid sang edad ni Moses 80 ka tuig
- Kag may 400 ka tuig nga ang Israel ara sa Egipto – Genesis 15:16
- May 4 lang ka henerasyon halin kay Jacob asta kay Moses
  - Dugang pa gid sang kaliwat ni Kohat
- Si Izhar kag Uzziel – may 6 sila tanan ka bata – isa sa ila si Korah – Numbers 16
- ginpangasawa ni Aaron si Elisheba kag my 4 sila ka bataNadab / Abihu / Eleazar / Ithamar…
- Ginlista sila diri tungod nga sa ila maghalin ang mga Pangulo nga Pari
- Pero si Nadab kag Abihu napatay tungod nga naghalad sila nga indi gusto sang Ginoo – Leviticus 10:2
- Si Eleazar – ang nangin kamagulangan nga bata – kag ang iya bata nga si ang nagsunod nga Pangulo nga Pari
- o 2^nd– Si Moises kag si Aaron… vs. 26-30
  - Sila ni ang gintawag sang Dios nga nagpaguwa sang mga taga Israel sa Egipto
  - Ginpaguwa sila sang Ginoo bilang mga soldado – indi nga mga suluguon
  - Sila ni ang naghambal sa Hari sang Egipto
  - Ang Ginoo nagpakighambal kay Moses sa Egipto – ihambal sa Hari ang tanan ko nga ginhambal sa imo
  - Pero si Moses mahambal – ang Ginoo ma-ubra – kag ang Hari sang Egipto mamati
  - Kon magtindog kita para sa Ginoo – paagi sa gahum sang Ginoo – wala sang pagpili ang kalibutan kundi mamati!