Making Bible Study Easy for everyoneEnglish • Hiligaynon
Back to Job
Verse-by-Verse Bible Study

Job 18-21

A Hiligaynon study of Job 18-21 focusing on Marriage & Family, Redemption, and Sin.

These are the original teaching notes from this passage.

Review…

  • TESTING Job…
    • TWICE Satan came before the Lord – and demanded to TEST Job…
    • But Job did NOT sin – either in his ACTIONS or with his WORDS!
    • The SECOND round…
    • Having been accused of HIDDEN sin by all THREE of his friends…
    • Eliphaz began a second round of ACCUSATIONS – Job had not FEAR of the Lord…
    • He validated his ACCUSATION – by using his own EXPERIENCE / OPINION!
    • Job countered – all THREE friends were MISERABLE comforters…
    • He began to realize – he could NOT defend himself – God would have to be his DEFENSE!
    • REMINDER: Hebrew POETRY…
    • Hebrew POETRY does not attempt to RHYME words – it is not based on similar sounds…
    • Hebrew POETRY is formed by the COMPARING or CONTRASTING ideas!

What happens to the WICKED… (4 points) read the verses with the teaching

  • 1st – Bildad SECOND response – Chapter 18
  • 1st – Ang Ikaduha nga sabat ni Bildad – Kapitulo 18
    • 1st – Bildad replied… vs. 1-4
    • 1st – Nagsabat si Bildad… vs. 1-4
      • How long before you stop talking – speak SENSE if you want us to answer!
      • Job, san-o mo pa bala untatan inang imo ginapanghambal – KAY-UHA bala ang imo ginapanghambal kag maestorya kami sa imo!
      • Do you think we are mere animals – do you think we are STUPID…
      • Ginakabig mo bala kami nga pareho sa mga baka – nga WALA sing PAG-INTIENDI…
      • You may tear out your hair in ANGER [presumably Job is doing just that as Bildad speaks]
      • Ginahalitan mo lang ang imo kaugalingon sa imo kaakig [basi ginahimo ina ni job samtang nagahambal si Bildad]
      • But will that destroy the earth – will it make the rocks tremble!
      • Nagahunahuna ka bala nga tungod lang sa imo, pabay-an sang Dios ang kalibutan – ukon sayluhon niya ang mga bato sa ila sini nahamtangan!
      • As we CONTINUE in the SECOND round of debate between Job and his FRIENDS…
      • Sa PAGPADAYON naton sa IKADUHA nga beses nga pagbaisay ni Job kag sang iya mga ABYAN…
      • Because neither side was MOVING – both were INSISTENT they were RIGHT…
      • Tungod kay wala sang isa sa ila nga MAGPAUBOS – pareho nga NAGAPAMILIT nga HUSTO sila…
      • We will see a DETERIORATION of the pleasantness of their remarks…
      • Makita naton ang PAGKAGUBA sang maayo nila nga pag-istoryahanay…
      • In an effort to make their POINTS – the attacks start to become VERY hostile!
      • Sa pagpakita sang ila PUNTO – ang pagbaisay nila nangin TUMAN na ka gamo!
      • God has NOT called us to change the mind of people who do NOT agree with us…
      • WALA kita gintawag sang Ginoo para bag-uhon ang hunahuna sang mga tawo nga INDI mag-ugyon sa aton…
      • To try and do so will ONLY arose ANGER and cause CONFLICT…
      • KAAKIG kag INAWAY LANG ang dangatan kung aton ini himuon…
      • We are called to tell people about Jesus – He is the only one who can CHANGE their minds!
      • Gintawag kita sa pagsugid sa mga tawo parte kay Jesus – Siya lang ang MAKABAG-O sang ila hunahuna!
    • 2nd – The FATE of the WICKED… vs. 5-21
    • 2nd – Ang DANGATAN sang MALAOT… vs. 5-21
      • The WISDOM of the WICKED… vs. 5-7
      • Ang KAALAM sang MALAUT… vs. 5-7
      • Surely the light of the WICKED will be snuffed out – the sparks of their fire will not glow…
      • Sa pagkamatuod, ang MALAOT nga tawo sigurado gid nga mapatay – pareho siya sang suga nga indi na magsiga…
      • The light in their tent will grow dark – the lamp hanging above them will be quenched…
      • Mangin madulom ang iya tolda – kay mapatay ang suga sa iya tupad…
      • Their confident stride will be shortened – their own schemes will be their downfall!
      •  Sang una sigurado ang iya mga tikang, pero subong nagakatumba na siya – ang iya mismo padihot amo ang nagalaglag sa iya!
      • If you have ever seen the image of a person with a light bulb over their head – IDEA!
      • Kung nakakita kana sang larawan sang isa ka tawo nga may suga sa ibabaw sang iya ulo – nagapakita ini sang IDEYA!
      • Bildad uses the example of LIGHT to represent WISDOM…
      • Ginpaangid ni Bildad ang KAALAM sa SUGA…
      • The WICKED – [רָשָׁע] 7x in these 4 chapters – literally means to be GUILTY!
      • Ang MALAOT – [רָשָׁע] 7x sa ini nga 4 ka kapitulo – buot silingon NAKASALA siya!
      • Those who are GUILTY have no LIGHT – meaning they have no WISDOM!
      • Ang tawo nga NAKASALA wala sang KASANAG – kag wala man sang KAALAM!
      • This is a personal attack on Job – arguing because he is GUILTY – he has no WISDOM!
      • Ini isa ka personal nga pag-atake kay Job – nagabaisay sila tungod nga NAKASALA siya – wala siya sang KAALAM!
      • The WAY of the WICKED… vs. 8-11
      • Ang PAMAAGI sang MALAOT… vs. 8-11
      • The WICKED walk into a net – they fall into a pit…
      • Ang MALAOT mismo ang naglakat pakadto sa siod – kag nasiod siya…
      • A trap grabs them [pual] by the heel – a snare holds them tight…
      • Indi na makahalin [pual] ang iya tiil – kay nagahugot pa gid ang siod…
      • A noose lies hidden on the ground – a rope is stretched across their path…
      • Nakatago ini sa duta – ginbutang ini nga siod sa iya alagyan…
      • Terrors surround [piel] the WICKED – and trouble them at every step!
      • Nalibutan sang mga butang nga nagapahadlok [piel] ang MALAOT nga tawo – kag daw sa nagalagas ini sa iya!
      • The IDEAS / WISDOM of the WICKED are their own TRAP…
      • Ang IDEYA / KAALAM sang MALAOT amo ang ila nga SIOD…
      • They think they can get away with their SIN – but it will ultimately CATCH them!
      • Nagahunahuna sila nga makapalagyo sila sa ila nga SALA – pero DAKPON gihapon sila!
      • When we sin – we may think that no one noticed – we think we get away with it…
      • Kon makasala kita – nagahunahuna kita nga wala sang may nakakita – kag makapalagyo lang kita…
      • There may not even be immediate consequences – making us think God is OK with it…
      • Kon kaisa wala sang insigida nga resulta ang aton mga ginahimo – nagapanumdum kita nga OKAY lang sa Ginoo…
      • God is patient – because he wants us to repent – admit to our sin – II Peter 3:9
      • Ang Ginoo mapinasensyahon – gusto niya nga maghinulsol kita – kag batunon ang aton nga sala – II Pedro 3:9
      • But that does not mean that we will get away with our sin – Galatians 6:7
      • Pero indi buot silingon makapalagyo kita sa aton nga sala – Galacia 6:7
      • Numbers 32:22 – “Be sure your sin will find you out…”
      • Numero 32:22 – “Sigurado nga sukton ka gid sang imo mga sala…”
      • The DESTRUCTION of the WICKED… vs. 12-16
      • Ang PAGLAGLAG sa mga MALAOT… vs. 12-16
      • Hunger depletes their strength – and calamity waits for them to stumble…
      • Ang kalamidad daw sa gutom nga tawo nga gusto maglamon sa iya – ang kalaglagan handa sa paglaglag sa iya…
      • Disease eats their skin – death devours their limbs!
      • Ang iya panit ginaut-ot sang makamamatay nga balatian – kag nagakadunot ang iya mga tiil kag kamot!
      • They are torn from the security of their homes – and brought down to the king of terrors…
      • Ginapahalin siya sa iya elistaran nga nagaprotektar sa iya – kag ginadala siya sa makahaladlok nga hari…
      • The homes of the WICKED will burn down – burning sulfur rains on their houses…
      • Madula ang iya elistaran tungod masunog ini –  sang nagadabadaba nga asupre…
      • Their roots will dry up – and their branches will wither!
      • Mangin pareho siya sang kahoy nga malaya ang mga gamot – kag mga sanga sini!
      • You can almost see the accusing finger of Bildad pointed at Job as he speaks…
      • Makita naton nga daw ginatutok gid ni Bildad ang iya mga tudlo kay Job samtang nagahambal…
      • Job who was eaten up by DISEASE – magots crawling over his open boils – Job 7:5
      • Si Job ginaut-ot sang BALATIAN – ang mga ulod nagakamang pakadto sa iya mga hubag – Job 7:5
      • The HOUSE of the sons of Job had collapsed – Job 1:19
      • Narumpag ang BALAY sang mga anak ni Job– Job 1:19
      • Bildad was accusing Job of being GUILTY – WICKED – and his sin had found him out!
      • Gina-akusahan ni Bildad si Job nga NAKASALA – MALAOT – kag ginasukot na siya sang iya mga sala!
      • The LEGACY of the WICKED… vs. 17-21
      • Ang PALANUBLION sang MALAOT… vs. 17-21
      • All memory of their existence will fade from the earth – no one will remember their names…
      • Wala na sing may magdumdom sa iya diri sa kalibutan – kalimtan na gid siya…
      • They will be thrust from light into darkness – driven from the world…
      • Tabugon siya sa sining kalibutan nga masanag – pakadto sa lugar sang mga patay nga madulom…
      • They will have neither children nor grandchildren – nor any survivor where they lived…
      • Wala siya sing mga anak ukon mga kaliwat – kag wala gid sing may mabilin nga buhi sa iya pamilya…
      • People in the west are appalled at their fate – people in the east are horrified…
      • Ang mga tawo sa bisan diin nga lugar – nagakatingala kag nagakahadlukan sa natabo sa iya…
      • They will say – this was the home of a WICKED person – one who did NOT know God!
      • Matuod gid – nga amo ina ang dangatan sang malaot nga tawo – nga wala nagakilala sa Dios!
      • Bildad closes his REBUKE of Job – with a very personal attack…
      • Gintapos ni Bildad ang iya nga PAGSABDONG kay Job – paagi sa paghilabot sa personal nga kabuhi ni Job.
      • One way you KNOW someone is WICKED – is if they have no CHILDREN…
      • Isa ka paagi nga MAHIBALUAN nimo kung MALAOT ang isa ka tawo – kung wala sila sang ANAK …
      • Which is NOT true – if it were people could have argued Abraham was WICKED!
      • INDI ina matuod – kung tawo lang man ang magbinaisay MALAOT si Abraham!
      • This was a HARSH and BITTER attack meant to crush Job over the loss of his kids – Job 1:19
      • Ang pagdumdum sa pagkapatay sang mga anak ni Job isa ka MAPINTAS kag NAGADUMOT nga pag-atake sa iya – Job 1:19
      • Because now when Job died – there is no one to REMEMBER his name!
      • Tungod kung napatay si Job – wala sang bisan isa nga MAKADUMDOM sang iya ngalan!
      • People who saw Job – would declare – this was a man who did NOT know God!
      • Ang tawo nga makakita kay Job – magahambal nga – ini siya nga tawo WALA nakakilala sa Ginoo!
      • Sometimes in an effort to convince people they are wrong – we can cross the line…
      • Kis-a kung hambalon naton ang mga tawo nga sala sila – nagalapaw na kita sa aton nga limitasyon…
      • We are NOT the Holy Spirit – OUR words are not meant to CONVICT…
      • INDI kita ang Balaan nga Espiritu – ang ATON ginahambal indi para sa PAGHUKOM…
      • We can say things with a DESIRE to HELP – but instead end up causing DEEP wounds!
      • Pwede kita makahambal sang mga butang nga may HANDOM sa PAGBULIG – indi sa paghatag sang KASAKIT!
      • Ephesians 4:15 – “We will speak the truth in love…”
      • Efeso 4:15 – “Sa baylo, magsugid kita sang kamatuoran nga may gugma…”
  • 2nd – My REDEEMER – Chapter 19
  • 2nd – Ang akon MANLULUWAS – Kapitulo 19
    • 1st – Job spoke again… vs. 1-5
    • 1st – Si Job nagsabat liwat… vs. 1-5
      • How long will you torture me – how long will you try to crush [piel] me with your words…
      • Hasta san-o pa ninyo ako paantuson – kag sakiton [piel] sa inyo mga ginapanghambal…
      • You have already insulted me TEN [many] times – NOT ashamed to become strangers to me…
      • Pila na ka beses nga ginainsulto ninyo ako [many] – wala kamo mahuya sa pagpakalain sa akon…
      • Even if I have sinned – that is my concern – not yours…
      • Kon nakasala gid man ako – akon na ina problema – indi inyo…
      • You think you are better than I am – using my humiliation as evidence of my sin!
      • Nagahunahuna kamo nga matarong kamo sang sa akon – kag ginakabig ninyo ang akon pag-antos nga pamatuod nga nakasala ako!
      • The harmful words of Bildad hit home – Job was CRUSHED [piel] by what he said…
      • Nasakitan gid si Job sa mga ginhambal ni Bildad sa iya – daw GINDUGMOK siya sa ginpanghambal sa iya…
      • But those words did NOT change the mind of Job – just the opposite…
      • Pero WALA gid nagbag-o ang hunahuna ni Job – kabaliskaran lang…
      • He is FIRM that even if he had SINNED – it was NOT their concern!
      • MABAKOD siya tungod nga bisan NAKASALA siya – INDI na ini problema nila!
    • 2nd – God has WRONGED me… vs. 6-12
    • 2nd – Ang Ginoo ang NAKASALA sa akon… vs. 6-12
      • It is God [אֱלוֹהַּ] who has wronged [piel] me – capturing me in his net…
      • Pero ang Dios [אֱלוֹהַּ] ang naghimo sini sa [piel] akon – Siya ang nagbutang sang siod sa akon palibot…
      • I cry out for help but no one answers me – I protest [piel] but there is no justice…
      • Nagapanawag ako sa pagpangayo sang bulig pero wala sing may nagasabat sa akon – nagapangayo ako sang hustisya [piel] pero wala sing may nagahatag sini sa akon…
      • God has blocked my way so I cannot move – He has plunged my path into darkness…
      • Ginbalabagan sang Dios ang akon alagyan agod indi ako makaagi – gintabunan niya sang kadulom ang akon alagyan…
      • He has stripped me of my honor [health] and removed the crown [sons] from my head…
      • Ginkuha niya ang akon kadungganan [maayong lawas] kag maayo nga reputasyon [mga anak]…
      • He has demolished me on every side – and I am finished – uprooted my hope like a fallen tree…
      • Ginapaantos niya ako bisan diin ako magliso – hasta nga daw sa mapatay na ako – ginkuha niya ang akon paglaom nga daw sa kahoy nga gin-gabot…
      • His fury burns against me – He counts me as an enemy…
      • Puwerte gid ang iya kaakig sa akon – kag ginakabig niya ako nga isa sa iya mga kaaway…
      • His troops advance – they build up roads to attack me – they camp all around my tent!
      • Daw pareho lang nga ginpadal-an niya ako – sang mga soldado sa pagsalakay sa akon – ginakibon nila ako palibot sa akon tolda!
      • Job COUNTERS the ACCUSATION of Bildad…
      • GINSABAT ni Job ang AKUSASYON ni Bildad…
      • It was not his WICKEDNESS that caused his calamity – God was the one who WRONGED him…
      • Indi ang iya PAGKAMALAOT ang naghatag sang kabudlayan sa iya – ang Ginoo ang NAKASALA sa iya…
      • God stripped him of his HEALTH – demolished his HOME – took his CHILDREN!
      • Ginkuha sang Ginoo ang iya MAAYONG LAWAS – ginguba ang iya BALAY – ginkuha ang iya mga ANAK!
    • 3rd – Men have REJECTED me… vs. 13-20
    • 3rd – GINSIKWAY ako sang mga tawo… vs. 13-20
      • My relatives stay far away – and my friends have turned against me…
      • Ginpapalagyo niya sa akon ang akon mga paryente – ang akon mga kilala malayo na sa akon…
      • My family is gone – and my close friends have forgotten me…
      • Wala na ang mga tawo nga malapit sa akon – ginkalimtan na ako sang akon mga kilala…
      • My servants and maids consider me a stranger – I am like a foreigner to them…
      • Ginkabig ako sang akon mga bisita kag kabulig nga mga babayi nga estranghero – ang pagtan-aw nila sa akon taga-iban nga lugar…
      • When I call my servant – he does not come – I have to plead with him!
      • Kon magtawag ako sa akon suluguon – wala gid siya nagasabat – bisan pa nga nagapakitluoy ako sa iya!
      • My breath is repulsive to my wife – I am rejected by my own family…
      • Nabahuan sang akon ginhawa ang akon asawa – kag nangil-aran sa akon ang akon mga utod nga lalaki…
      • Even young children despise me – when I stand to speak – they turn their backs on me…
      • Bisan ang magagmay nga mga bata nagatamay sa akon – kon makita nila ako – ginakadlawan nila ako…
      • My close friends detest [piel] me – those I loved – have turned against me!
      • Ang tanan nga suod ko nga abyan nangil-aran [piel] sa akon – ang akon mga ginahigugma – gintalikdan ako!
      • I have been reduced to skin and bones – and have escaped death by the skin of my teeth!
      • Daw sa tul-an na lang ako nga naputos sang panit – kag daw halos mapatay na ako!
      • The point – Job had NO ONE – everyone had turned their back to him…
      • Ang punto – wala sang bisan ISA nga nabilin kay Job – ang tanan nagtalikod na sa iya…
      • His family / friends / servants / wife / even young children – had no respect for Job…
      • Ang iya pamilya / mga abyan / mga suluguon / bisan ang mga bataon pa nga mga bata – wala na sang respeto kay Job…
      • Not because he had done anything WRONG – but so he had nowhere else to TURN!
      • Indi tungod kay may ginhimo siya nga MALAIN – kundi wala na siya sang BALIKAN pa!
      • It is far easier for us to look to someone we can SEE – then to put our FAITH in God…
      • Mahapos magpangita sa tawo nga MAKIT-AN lang naton – sang sa MAGTUO sa Ginoo…
      • Therefore God will remove ANYONE else we can put our trust in – so He is the ONLY one left!
      • Gani ginakuha sang Ginoo ang BISAN SIN-O nga ginabutangan naton sang aton pagtuo – para Siya LANG isa ang mabilin!
    • 4th – Have MERCY on me… vs. 21-24
    • 4th – KALUOYI ako… vs. 21-24
      • Have PITY [imperative] on me my friends – have PITY – for the hand of God has struck me…
      • MALUOY kamo [imperative] mga abyan ko – KALUOYI ninyo ako – kay ginapaantos ako sang Dios…
      • Must you also persecute me like God does – Have you not chewed me up enough!
      • Ngaa ginahingabot ninyo ako pareho sang ginahimo sang Dios sa akon – indi pa bala tuman ang inyo pagpaantos sa akon!
      • Oh that my words could be recorded – that they could be inscribed on a monument…
      • Maayo kuntani kon ginsulat ang mga ginpanghambal ko – sa isa ka libro…
      • Carved with an iron chisel and filled with lead – engraved forever in the rock!
      • Ukon ginsinsil sing maayo – sa bato agod indi mapanas hasta san-o!
      • There is IRONY in this plea of Job – because here we are READING his words…
      • Makahalam-ot ang pangabay ni Job – tungod nga ari kita subong NAGABASA sang iya mga pulong…
      • They are an ETERNAL reminder – we are NOT to put our trust in people!
      • Ini WALA KATAPUSAN nga pahanumdum – INDI kita magbutang sang aton pagtuo sa tawo!
      • The danger is every person – they are destined to fail – we are ALL sinners…
      • Ang delikado kay kada tawo – gintuga nga makasala – TANAN kita makasasala…
      • And if we have put our faith in a FLAWED man – rather than in a PERFECT Lord…
      • Kag kung ibutang naton ang aton pagtuo sa MAKASASALA nga tawo – imbes nga sa aton PERPEKTO nga Ginoo…
      • When that person stumbles – makes a mistake – we will get HURT by them!
      • Kung ang ina nga tawo makasandad – makahimo sang sala – MASAKITAN kita nila!
    • 5th – My Redeemer LIVES… vs. 25-29
    • 5th – Ang akon Manunubos BUHI… vs. 25-29
      • But as for me – I know that my Redeemer lives – and he will stand upon the earth at last…
      • Pero nahibaluan ko – nga buhi ang akon manug-apin – kag sa ulihi magaabot siya sa duta sa pag-apin sa akon…
      • And after my body has decayed – yet in my body I will see God!
      • Kon madunot na ang akon panit kag maghalin na ako sa akon lawas – makita ko ang Dios!
      • I will see him for myself – I will see him with my own eyes – I am overwhelmed at the thought!
      • Makita ko siya – mismo sang akon mga mata, kag indi na siya mangin iban sa akon – dako gid ang akon handom nga makita siya!
      • How dare you go on persecuting me – saying – it is his own fault…
      • Kon padayunon ninyo – ang pag-akusar sa akon – nga nagaantos ako tungod sa akon sala…
      • You should fear punishment yourselves – for your attitude deserves punishment…
      • Magaabot gid sa inyo ang makahaladlok nga silot sang Dios – silutan gid niya kamo tungod sa iya kaakig…
      • Then you will know that there is indeed a judgment!
      • Dayon mahibaluan ninyo nga ginasentensyahan kamo sang Dios!
      • REDEEMER [גָּאַל] – someone who comes to pays a RANSOM – restore what was LOST…
      • MANUNUBOS [גָּאַל] – isa ka tawo nga nagbayad sa pagtubos – ginabalik niya kung ano ang NADULA…
      • Job was NOT looking to his friends to SAVE him – he understood God was his REDEEMER…
      • Si Job WALA nagahaum nga LUWASON siya sang iya mga abyan – kabalo siya nga ang Ginoo amo ang iya MANUNUBOS…
      • And although he might not live to see God RESTORE – he had HOPE he would still SEE the Lord!
      • Kag bisan mapatay na siya sa tion sang PAGTUBOS sang Ginoo sa iya – may PAGLAUM gihapon siya nga MAKITA niya ang Ginoo!
      • But he WARNED his friends – by JUDGING Job – they were in danger of being JUDGED!
      • Pero gin PAANDAMAN niya ang iya mga abyan – sa PAGHUKOM nila kay Job – PAGAHUKMAN man sila!
      • We often tend to forget when we JUDGE others – we are sinner as well…
      • Masami gakalipatan naton kung MAGHUKOM kita sa iban – nga makasasala man kita…
      • And God will JUDGE us with the same PITY we show to others…
      • Kag HUKMAN kita sang Ginoo pareho sa kung paano kita NAGAKALUOY sa iban…
      • When we remember that – we are far gentler when others are going through hard times!
      • Kon panumdumon naton ina – mangin maluluy-on kita sa iban nga nagakabudlayan!
      • Matthew 7:2–“For others will treat you as you treat them. Whatever measure you use in judging others, it will be used to measure how you are judged.”
      • Mateo 7:2–“Kay kon paano ang paghukom ninyo sa iban pareho man sina ang paghukom sang Dios sa inyo. Ang basihan ninyo sa paghukom sa iban amo man ang basihan sang Dios sa paghukom sa inyo.”
  • 3rd – Zophar SECOND response – Chapter 20
  • 3rd – Ang IKADUHA nga sabat ni Zofar – Kapitulo 20
    • 1st – Zophar replied… vs. 1-3
    • 1st – Si Zofar nagsabat… vs. 1-3
      • I must reply – because my opinion causes me to answer…
      • Kinahanglan nga magsabat ako – kay indi ako mapahamtang…
      • I have had to endure your insults – but now my spirit prompts me to reply!
      • Ginsabdong mo ako nga may pag-insulto – kag karon may nagatulod sa akon panghunahuna nga magsabat ako sa imo!
      • Zophar is always the LAST to speak – and is consistently the kindest to Job in his responses…
      • Si Zofar ang pirme ULIHI magsabat – kag pirme may pinakamalulu nga sabat kay Job…
      • But he ALSO had an OPINION – and he was STIRRED in his SPIRIT to add his REPLY!
      • Pero may ara MAN siya OPINYON – kag daw GINTANDOG gid ang iya HUNAHUNA nga ihambal ang iya SABAT!
    • 2nd – The WAY of the WICKED… vs. 4-29
    • 2nd – Ang PAMAAGI sang MALAOT… vs. 4-29
      • The WICKED are TEMPORARY… vs. 4-5
      • Ang MALAOT UMALAGI lang … vs. 4-5
      • Do you not realize that from the beginning of time – ever since people were placed on earth…
      • Sigurado gid nga nahibaluan mo nga halin pa sang una – umpisa sang pagtuga sa tawo sa kalibutan…
      • The triumph of the WICKED has been short lived – the joy of the hypocrite only temporary!
      • Ang kalipay sang MALAOT nga mga tawo umalagi lang – wala nagadugay ang kalipay sang mga tawo nga indi diosnon!
      • Zophar argues the WICKED / GUILTY / GODLESS – only have temporary victory…
      • Si Zofar nagbais nga ang mga MALAOT / NAKASALA / INDI DIOSNON – ang ila kadalag-an wala nagadugay…
      • And this has been the case for as long as MEN have been on the earth!
      • Kag ini dugay na nga nagakatabo sugod nga ang TAWO nagkabuhi diri sa kalibutan!
      • All the way back to Cain – victorious over Abel – but his punishment was swift – Genesis 4:11
      • Balikan naton si Cain – nagdaog siya batok kay Abel – pero maabtik ang silot sa iya – Genesis 4:11–
      • The WICKED are PRIDEFUL… vs. 6-9
      • Ang MALAOT nga tawo puno sang BUGAL… vs. 6-9
      • Though the PRIDE of the godless reaches to the heavens – and their heads touch the clouds…
      • Bisan puwerte ang iya pagkamatinaas-taason – nga daw lambot na ini sa mga panganod ukon sa langit…
      • Yet they will vanish forever – thrown away like their own dung…
      • Madula sila hasta san-o – ihaboy sila pareho sa ila higko…
      • Those who knew them will ask – where are they!
      • Ang mga nakakilala sa iya – mamangkot kon diin na siya!
      • They will fade like a dream and not be found – they will vanish like a vision in the night…
      • Madula siya pareho sang damgo – ukon sang palanan-awon sa kagab-ihon, kag indi na gid siya makita…
      • Those who once saw them will see them no more – their families will never see them again!
      • Indi na siya makita sang nakakilala sa iya – kag madula siya sa lugar nga iya anay ginaestaran!
      • Pride was the first sin – the sin of satan…
      • Bugal ang una nga sala – ang sala ni satanas…
      • One day Satan decided he was as good as / equal to God – Isaiah 14:14
      • Isa ka adlaw naghambal si satanas nga / tupong siya sa Ginoo – Isaias 14:14
      • The result was he was kicked out of heaven – thrown away – separated from God!
      • Ang resulta ginsipa siya pagguwa sa langit – gintabog – palayo sa Ginoo!
      • PRIDE can be tricky – it is not always easy to see – but it always sets us up for a fall…
      • Ang BUGAL mabudlay – indi siya dali makit-an – pero makapalaglag sa aton…
      • PRIDE can be – I think I know it all / I am never wrong / I do not need correction…
      • Ang BUGAL mahimo nga – kabalo ko sang tanan / wala ko nakaagi sala / indi ko kinahanglan tudluan…
      • PRIDE can also be – thinking I am nothing / being shy…
      • Ang BUGAL mahimo man nga – nagahunahuna ka nga wala ka sang pulos / mahuluyaon…
      • Whether it is arrogance or false humility – if I am the focus – it is PRIDE!
      • Kung ini bala pagkamatinaas-taason ukon indi matuod nga pagpakaubos – kung imo kaugalingon pirme ang imo ginahunahuna – BUGAL ina!
      • Proverbs 16:18 – “Pride goes before destruction, an arrogant spirit before a fall.”
      • Hulubaton 16:18 – “Ang pagpabugal kag pagkamatinaas-taason sang tawo makalaglag sa iya.”
      • The WICKED are THIEVES… vs. 10-18
      • Ang MALAOT mga KAWATAN… vs. 10-18
      • Their children will beg from the poor – for they must give back their stolen riches…
      • Ang iya mga anak amo ang magabayad sa mga imol  – sa iya mga kinawat sa ila…
      • Though they are young – their bones will lie in the dust…
      • Bisan bataon pa sila – mapatay siya kag ilubong…
      • They enjoyed the sweet taste of wickedness – letting it melt under their tongue…
      • Ang paghimo sang kalautan pareho sa pagkaon nga matam-is sa iya baba – ginatunaw ini sa idalom sang dila…
      • They savored it – holding it long in their mouths…
      • Kag ginaugom niya ini sing malawig – agod masaboran gid niya…
      • But suddenly the food in their bellies turns sour – a poisonous venom in their stomach…
      • Pero pag-abot sini sa iya tiyan mangin mapait ini – kag magahilo sa iya pareho sa dalit sang man-og…
      • They will vomit the wealth they swallowed – God would not let [hiphil] them keep it down!
      • Isuka niya pareho sa pagkaon ang manggad nga iya ginkawat – bisan ara na ini sa iya tiyan [hiphil] ipasuka ini sang Dios sa iya!
      • They will suck the poison of cobras – the viper tongue will kill them…
      • Magasuyop siya sang dalit sang mga man-og – nga amo ang magapatay sa iya…
      • They will never again enjoy streams of olive oil – or rivers of milk and honey…
      • Indi na niya matilawan ang bugana nga lana, gatas kag dugos – nga daw sa sapa ukon suba nga nagailig…
      • They will give back everything they worked for – their wealth will bring them no joy!
      • Indi siya makabaton sing balos sa iya pagpangabudlay – indi siya makapangalipay sa iya manggad.!
      • It is NOT wrong to have money – the problem is the LOVE of money…
      • WALA sang malain sa kwarta – ang problema lang ang GUGMA sa kwarta…
      • There are rich people who are completely sold out to Jesus…
      • May mga manggaranon nga tawo nga nagahatag sang bug-os nila nga kabuhi kay Jesus …
      • But if our main concern in life is making money – we are going to have trouble…
      • Pero kung ginauna naton ang kwarta sa aton nga kabuhi – problema gid ina…
      • We will get lots of debt and then have the problem of how to pay it back…
      • Maka-angkon kita sang madamo nga utang kag magaproblema kita kung paano ini bayaran…
      • We will compromise our morals to get an extra dollar – then not sleep at night…
      • Himuon naton ang tanan para makapangita sang inugbayad – kag indi na makatulog kung gab-i…
      • All because we thought getting rich would solve all our problems…
      • Tungod kay pagdumdum naton kung manggaranon kita masolbar gid ang tanan naton nga mga problema…
      • It does not solve problems – we were corrupted – it is the SOURCE of our problems!
      • Indi ini makasolbar sang aton mga problema – malaot kita – amo ini ang GINHALINAN sang aton mga problema!
      • Ecclesiastes 5:10 – “Those who love money will never have enough. How meaningless to think that wealth brings true happiness!”
      • Manugwali 5:10 – “Ang bisan sin-o nga nagahigugma sa kuwarta kag sa iban pa nga manggad indi makontento sini. Ini wala man sing pulos!”
      • The WICKED are GREEDY… vs. 19-23
      • Ang MALAOT MAIYAIYAHON… vs. 19-23
      • For they oppressed the poor and left them destitute – they foreclosed on their homes…
      • Kay ginpigos niya ang mga imol kag ginpabay-an niya sila nga pigado – gin-agaw niya ang mga balay nga indi iya…
      • Always greedy and never satisfied – nothing remains of all the things they dreamed about…
      • Wala siya nagakaayawan sa iya pagkadalok – ang tanan nga magustuhan niya indi makaluwas sa iya…
      • Nothing is left after they finish gorging themselves – therefore their prosperity will not last!
      • Pero wala na sing may mabilin sa iya nga iya makaon – kay ang iya manggad madula!
      • In the midst of plenty – they will run into trouble – and be overcome by misery!
      • Sa iya kabuganaan – magaabot sa iya ang kalisod –  puwerte gid nga pag-antos ang magaabot sa iya!
      • The world has an UNHEALTHY obsession with MONEY…
      • Ang kalibutan grabe ang handum sa KWARTA kag ini INDI GID MAAYO…
      • One of the richest men who ever lived – J.D. Rockefeller was asked…
      • Isa sa pinakamanggaranon nga tawo – nga si J.D. Rockefeller ginpamangkot siya…
      • How much MONEY is enough – his answer – Just a little bit more!
      • Ano kadamo nga kwarta ang bastante na – ang iya sabat – gamay na lang gid!
      • We have been taught MONEY has the answers – lured in with false hopes and promises…
      • Gintudluan kita nga ang KWARTA makahatag sang sabat sa aton mga problema – ginsulay kita sa mga indi matuod nga paglaum kag mga promisa…
      • But if we seek MONEY – it never seems to be enough – we always want more!
      • Pero kung nagapangita kita sang kwarta – daw kulang lang pirme – gusto naton sang mas madamo pa gid!
      • Luke 12:15 – “Watch out! Be on your guard against all kinds of greed; life does not consist in an abundance of possessions.”
      • Lucas 12:15 – “Mag-andam kamo sa tanan nga klase sang pagkamainangkunon, kay ang matuod nga pagkabuhi wala nagadepende sa madamo nga manggad.”
      • The JUDGEMENT of the WICKED… vs. 24-29
      • Ang HUKOM sa mga MALAOT… vs. 24-29
      • May [jussive] God give them a bellyful of trouble – may God rain down his anger upon them…
      • Kon mabusog na niya ang iya kaugalingon [jussive] ipaagom sang Dios sa iya ang iya puwerte nga kaakig – kag paulanan siya sang silot…
      • When they try to escape an iron weapon – a bronze-tipped arrow will pierce them…
      • Bisan makapalagyo man siya sa salsalon nga armas – matuhog gihapon siya sang saway nga pana…
      • The arrow is pulled from their back – and the arrowhead glistens with blood…
      • Matuhog ang iya apdo – kag magalapos ang pana sa iya lawas…
      • The terrors of death are upon them!
      • Magaabot sa iya ang kahadlok!
      • Their treasures will be thrown into deepest darkness – a wildfire will devour their goods…
      • Madula ang iya manggad sa kadudulman – sunugon siya kag ang tanan nga nabilin sa iya elistaran sang kalayo nga indi tawo ang nagpasiga…
      • The heavens will reveal their guilt – and the earth will testify against them…
      • Ipahayag sang langit ang iya sala – kag magasaksi ang duta kontra sa iya…
      • A flood will sweep away their house – Gods anger will descend on them in torrents…
      • Pagaanuron sang baha ang iya balay – sa adlaw nga ipaagom sang Dios ang iya kaakig…
      • This is the reward that God gives the wicked – the inheritance decreed by God!
      • Amo ina ang kapalaran sang malaot nga tawo – nga gintalana sang Dios para sa iya!
      • Zophar passionately [jussive] believed and wanted the WICKED to be JUDGED…
      • Si Zofar nagapati gid kag gusto niya nga HUKMAN ang mga MALAOT…
      • He was confident that their GUILT would be revealed – as God poured our WRATH on them…
      • Nagasalig gid siya nga ipahayag ang ila mga SALA – kag ipaagom sa ila ang KAAKIG sang Ginoo…
      • The ANGER of God would be the REWARD of those who in PRIDE lived for MONEY!
      • Ang KAAKIG sang Ginoo ang mangin PADYA sa mga tawo nga NAGAPABUGAL sang KWARTA!
      • But as Job quickly points out – just because we WANT something – does NOT make it TRUE!
      • Pero si Job nagsiling – tungod kay may GUSTO kita nga butang – WALA ini NAGAPAMATUOD!
  • 4th – The WICKED are blessed – Chapter 21
  • 4th – Ginapakamaayo ang mga MALAOT – Kapitulo 21
    • 1st – Job spoke again… vs. 1-6
    • 1st – Si Job nagsabat liwat… vs. 1-6
      • Listen to me… vs. 1-3
      • Pamatii ninyo ako… vs. 1-3
      • Listen closely to what I am saying – that is one consolation you can give me…
      • Pamatii ninyo ako sing maayo – agod mapalipay man ninyo ako…
      • Bear with me – and let me speak – after I have spoken, you may resume mocking me!
      • Pamati kamo – samtang nagahambal ako – kag kon makatapos na gani ako, yagutaa gihapon ninyo ako kon gusto ninyo!
      • My complaint… vs. 4-6
      • Ang akon reklamo… vs. 4-6
      • My complaint is with God, not with people – I have good reason to be so impatient…
      • Ang akon reklamo indi kontra sa tawo kundi sa Dios – amo ini ang rason kon ngaa dali ako maakig…
      • Look at me and be stunned – put your hand over your mouth in shock!
      • Tan-awa bala ninyo ako – kag makapanabon gid kamo sang inyo kamot sa inyo baba sa katingala, nga indi makapati sa natabo sa akon!
      • When I think about what I am saying, I shudder – my body trembles!
      • Kon hunahunaon ko ang mga nagakatabo sa akon – nagakurog ako sa kahadlok!
    • 2nd – Why do the WICKED prosper… vs. 7-26
    • 2nd – Ngaa naga-uswag ang mga MALAOT… vs. 7-26
      • Prosperity of the WICKED… vs. 7-13
      • Kabuganaan sang mga MALAOT… vs. 7-13
      • Why do the wicked prosper – growing old and powerful…
      • Ngaa padayon nga nagakabuhi ang mga malaot – nagatigulang pa sila kag nagamauswagon…
      • They live to see their children grow up and settle down – they enjoy their grandchildren…
      • Kag makita pa nila ang pagdako sang ila mga anak – kag mga apo…
      • Their homes are safe from every fear – and God does not punish them…
      • Nagaestar pa sila sa ila mga balay nga wala sing katalagman kag wala sing may ginakahadlukan –  kag wala sila ginasilutan sang Dios…
      • Their bulls never fail to breed – their cows bear calves and never miscarry…
      • Wala nagakapalyar sa pagpamata ang ila mga baka – kag wala ini ginahar-asi…
      • They let their children frisk about like lambs – their little ones skip and dance…
      • Ang ila mga bata madamo pareho sa mga karnero – nagasinaot sila…
      • They sing with tambourine and harp – they celebrate to the sound of the flute…
      • Nagakinanta sila nga may tamborin kag arpa – nagakalipay sila sa tukar sang plawta…
      • They spend their days in prosperity – then go down to the grave in peace!
      • Nagakabuhi sila nga mainuswagon – kag nagakalamatay nga malinong!
      • What the WICKED say… vs. 14-16
      • Ang ginahambal sang mga MALAOT… vs. 14-16
      • And yet they say to God – go away – we want no part of you and your ways…
      • Pero nagasiling sila sa Dios – Pabay-i lang kami – wala kami nagahandom nga mahibaluan ang imo mga pamaagi…
      • Who is the Almighty, and why should we obey him – what good will it do us to pray…
      • Sin-o gid bala ikaw nga ginatawag Makagagahom? ngaa dapat ka namon alagaron – kag ano gid ang amon makuha kon magpangamuyo kami sa imo…
      • They think their prosperity is of their own doing!
      • Pero ang matuod, ang ila pag-uswag wala naghalin sa ila kaugalingon nga pagpangabudlay!
      • [but I will have nothing to do with that kind of thinking]
      • [Gani kon ano man ang ilaygay sining mga malaot, indi gid ako magpamati]
      • No PUNISHMENT for the WICKED… vs. 17-18
      • Wala sang SILOT ang mga MALAOT… vs. 17-18
      • Yet the light of the wicked never seems to be extinguished – do they ever have trouble?
      • Diutay lang ang nagakapatay nga malaot nga mga tawo – talagsa lang nagaabot sa ila ang kalisod?
      • Does God distribute sorrows to them in anger? Are they driven before the wind like straw?
      • Ginapadal-an bala sila sang kasakit sang Dios tungod sa iya kaakig? Ginatabog bala sila nga daw sa dagami?
      • Are they carried away by the storm like chaff? Not at all!
      • Ukon upa nga ginapalid sang mabaskog nga hangin? Wala gid!
      • The children of the WICKED… vs. 19-21
      • Ang mga anak sang MALAOT… vs. 19-21
      • Well – you say – at least God will punish their children!
      • Nagasiling kamo – nga kon indi sila pagsilutan sang Dios -ang ila mga kabataan amo ang iya silutan!
      • But I say he should punish the ones who sin – so that they understand His judgment…
      • Pero nagasiling ako nga ang nakasala amo ang dapat silutan sang Dios – agod maeksperiensyahan nila…
      • Let them see destruction with their own eyes – drink deeply of the anger of the Almighty!
      • Kag makita nila mismo ang ila kalaglagan – pabay-i nga matilawan nila ang kaakig sang Makagagahom nga Dios!
      • For they will not care what happens to their family after they are dead!
      • Kay kon patay na sila wala na sila kalibutan sa nagakalatabo sa ila panimalay!
      • The same END for the WICKED… vs. 21-24
      • Pareho lang ang DANGATAN sang mga MALAOT… vs. 21-24
      • But who can teach a lesson to God – since He judges even the most powerful…
      • Makatudlo bala ang tawo sa Dios –  sanglit siya ang pinakamataas nga hukom…
      • One person dies in prosperity – comfortable and secure – the picture of good health…
      • May mga tawo nga nagakapatay nga bugana – kag matawhay ang ila kahimtangan – kag maayo ang ila lawas…
      • Another person dies in bitter poverty – never having tasted the good life…
      • May mga tawo man nga nagakapatay nga mapait ang ila kahimtangan – kag wala gid makatilaw sang maayo nga pangabuhi…
      • But both are buried in the same dust – both eaten by the same maggots!
      • Pero pareho lang sila nga ilubong sa duta – kag pagakaunon sang mga ulod!
    • 3rd – Empty cliché… vs. 25-34
    • 3rd – Wala sang pulos… vs. 25-34
      • Look, I know what you are thinking – I know the schemes you plot against me…
      • Nahibaluan ko gid kon ano ang inyo ginahunahuna – nahibaluan ko ang inyo mga padihot kontra sa akon…
      • You will tell me of rich and wicked people whose houses have vanished because of their sins…
      • Sugiran ninyo ako sang mga tawo nga manggaranon nga nagkalaguba ang ila mga balay tungod sa ila kalautan…
      • But ask those who have been around – and they will tell you the truth…
      • Pero pamangkuta ang mga nagaalagi –  kag pamatii ang ila mga ginasiling kay sugiran nila kamo…
      • Evil people are spared in times of calamity and are allowed to escape disaster…
      • Nga bisan ang malaot nga mga tawo nagakaluwas sa adlaw nga mag-abot ang kalamidad tungod sa kaakig sang Dios
      • No one criticizes them openly – or pays them back for what they have done…
      • Wala gid sing may nagasabdong sing hayag sa malaot nga tawo – wala gid sing may nagabalos sa iya ginhimo…
      • When they are carried to the grave – an honor guard keeps watch at their tomb…
      • Kon ilubong na siya – may nagaguwardya pa sang iya lulubngan…
      • A great funeral procession goes to the cemetery – many pay respect as the body is laid to rest…
      • Madamo ang nagakumpanyar sa iya – kag ang duta nagahatag sang kapahuwayan sa iya…
      • How can your empty clichés comfort me – all your explanations are lies!
      • Gani paano ninyo ako mapalipay sa inyo mga ginahambal nga wala sing pulos – wala gid sing kamatuoran ang inyo ginasiling!